هلال بسا مىافزايد . در اين صورت تحقيقات اسلامى نيز با استقبال از موضوع ، به درجه آرا ونظريات مخالف وموافق خواهد پرداخت .
در مقالهء نخست با عنوان « چشمانداز روشن واميدوار كنندهء محاسبات نجومى در اثبات هلال » ، حلّ مشكلات مقولهء رؤيت هلال از وظايف مهم دانشگاهها وبخصوص حوزههاى علميه دانسته شده ودر آن تأكيد گرديده است كه تحقيقات در اين باره بايد همه جانبه باشد وجنبههاى مختلف را شامل مسائل شرعي ، اجتماعي وسياسي در برگيرد .
سپس با اشاره به سابقهء تاريخي مسألهء رؤيت از صدر اسلام وبويژه سهم عمدهء منجّمان مسلمان در اين باره ، اظهار تأسف شده است كه تا چند دههء قبل هم به موضوع رؤيت هلال آن طور كه بايد توجهى نمىشد در حالي كه از چند سال أخير - وعلى الخصوص پس از بر پايى گردهمايى نخست - اين مطلب ، راه توسعه را مىپيمايد . همچنين با توجه به پيشرفتهاى گستردهء دانش نجوم در مقولهء رؤيت هلال ، اختلافات موجود در اعلام عيد فطر ، كه بازتابى جز تفرقهانگيزى بين مسلمين ندارد ، جايز ندانسته ومعتقد است بايد در اين خصوص كارهاى ابداعى صورت پذيرد . سپس اظهار اميدوارى شده است كه در گردهمايى سوم ، بتوان جواز استفاده از محاسبات نجومى را نيز در رؤيت هلال اخذ كرد .
در مقالهء « تقويم وفتوا » ضمن اشاره به عناصرى كه موجب تغيير در شرايط هر ماه قمري وتكرارناپذير بودن استهلال ماههاى مختلف مىشود ، تأثير فتواهايى بررسى شده است كه رؤيت هلال اوّل ماه را با استفاده از ابزارهاى رصدى پيشرفته معتبر مىداند . آنگاه مشخص مىشود كه چنان فتاوايى كار تقويم نگارى قمري را نيز تسهيل مىكند وبه رفع يا كاهش حالتهاى بحراني در بعض ماههاى سال قمري مدد مىرساند . ولى رؤيت هلال در كدام مناطق با مشكل مواجه ونيازمند استفاده از ابزار كمكى است ؟ در پاسخ گفته مىشود كه در نخستين شامگاه پس از مقارنه ، در برخى از نقاط هلال اوّل ماه قابل مشاهده ودر برخى ديگر غير قابل مشاهده است . مرز بين اين دو ، نوارى سهموى است كه موضع آن در هر ماه تغيير مىكند ( واز اينجا است كه مشكل آغاز مىشود ) ولى همواره ماه نو در سمت غربى نوار ، رؤيتپذير ودر شرق آن رؤيتناپذير است . پهناى نوار به لحاظ رؤيتپذيرى وضعي نامشخص دارد ودر نتيجة تكليف را ارصاد روشن خواهد كرد ؛ به اين ترتيب كه اگر راصد با چشم نامسلّح به رصد بپردازد عرض نوار به چند صد كيلومتر بالغ مىشود ، ولى چنانچه از دوربين - وبخصوص
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 3574
مساهمون: رضا مختاري
ص٣٥٧٤