الشهر يكون برؤية الهلال لا بالتقويم ، باللغة الگجراتية ، مطبوع » . ( نسخهپژوهى ، دفتر دوم ، ص 574 ، مقالهء « تكملة الذريعة » ) .
بيش از اين ، از رسالهء مذكور اطلاعى نداريم .
62 . الهلال ورؤيته *
شيخ صالح الطائي ( معاصر ) اين رساله در يك مقدّمه وچند بخش تدوين يافته است :
در مقدّمه ، خاطرنشان گرديده كه ماه از جمله اجرام اسرارآميزى است كه به عنوان يك پديده همراه زندگى بشر طلوع وغروب مىكند تا نظام عبادات ومعاملات بشر به انجام برسد . مؤلّف سپس به بيان ماههاى حرام ونسىء پرداخته ومتذكّر شده كه نسىء توسط پيامبر خدا صلّى اللّه عليه وآله از ميان رفت :
إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ
( توبه ( 9 ) : 37 ) .
در بخش ديگر به ادلّه ثبوت هلال اشاره گرديده وأحيانا مورد نقد قرار گرفته است ، از جمله :
حكم حاكم : در صورتي كه بدانيم حاكم خطا نكرده ومستند أو هم خطا نبوده اوّل ماه را ثابت مىكند ، بلكه اين امر از مسلمات عقليّه وعرفيه است ، همچنين براي آن ، ادعاى اجماع شده است . پس از آن ، نويسنده به صحيحهء محمّد بن قيس از امام صادق عليه السّلام روى آورده كه فرمود : « . . . أمر الإمام بإفطار ذلك اليوم » . در اين حديث قرينهاى وجود ندارد كه منظور امام أصل است ؛ بنابراين شامل حكم فقيه هم مىگردد ، گرچه آية الله خويى در اين راه مناقشه كرده مگر اين كه هوا ابرى باشد ويا رصدهاى فلكى حكم به تولّد ماه كرده باشند ، وگرنه بايد سى روز تمام روزه گرفت . نويسنده سپس فروعى را ذكر كرده است از جمله :
1 . آيا با تطويق - حلقهاى درخشان گرداگرد ماه - هلال ثابت مىشود ؛ برخى تطويق را نشانهء شب دوم مىدانند ، به دليل صحيحهء محمّد بن مرازم از امام صادق عليه السّلام « إذا تطوق
هامش
( 1 ) * بغداد ، مطبعة العاني ، 1997 م ، 92 ص ، جيبي .