فصل دوم : أسباب اختلاف رؤيت
1 . اختلاف طول شهرها
هر شهر وبلدي كه طول آن نزديكتر به مبدأ طول ( گرينويچ ) باشد در بسيارى أوقات امكان رؤيت در آن بيش از شهر ونقاطى است كه طول شرقي آنها زيادتر از مبدأ مزبور باشد ؛ يعنى در بلاد غربىتر امكان رؤيت بيش از بلاد شرقي است ، گرچه در عرض با هم مساوى باشند ؛ مثلا در مراكش امكان رؤيت بيش از تهران ومشرق زمين است .
2 . اختلاف عرض شهرها
الف ) دورى بعد « معدّل النهار » از منطقة البروج ونزديك شدن به آن ، در كوتاهى وبلندى شب وروز تأثيرى شايسته دارد . بر اين پايه ، اگر دو شهر در طول وعرض برابر باشند ، امّا يكى در نيمكره جنوبي وديگرى در نيمكره شمالي قرار گرفته باشد اين امكان هست كه در يك روز معيّن هلال در شهر اوّل ديده نشود ودر شهر دوم رؤيت گردد ؛ مثلا شهر اوّل داراى 35 ( ) عرض جنوبي وشهر دوم در عرض 35 ( ) شمالي باشد در اين فرض ، روز براي شهري كه در عرض 35 ( ) جنوبي قرار گرفته حدود چهار ساعت كوتاهتر از همان روز است . وبراي شهر دوم ؛ يعنى روز شهر دوم ، دو ساعت از طرف بامداد ودو ساعت از طرف پسين بزرگتر است . از اين رو ممكن است در أفق شهر اوّل هلال رؤيت نشود ودو ساعت بعد در أفق شهر دوم ( واقع در عرض 35 ( ) شمالي ) رؤيت گردد ،