بايد يازده بار ذو الحجّه « كبيسه » يعنى سى روز به حساب آيد ، بنابراين چنين داريم :
دقيقه 1440 دقيقه 60 * 24 ساعت
5 / 1 دقيقه 288 5 ( ) 1440 دقيقه
6 / 1 دقيقه 240 6 ( ) 1440 دقيقه
كسر يك روز دقيقه 528 240 + 288
دقيقه 48 ، ساعت 8 دقيقه 60 ( ) 528 دقيقه
دقيقه 15840 سال 30 * 528
روز 11 1440 ( ) 15840
امضاى شرع : در منابع ديني ما رواياتى به چشم مىخورند كه به نظر مىرسد سال وماههاى « قمري وسطى » مورد امضا وتأييد قرار گرفته باشند ؛ از جمله امام صادق عليه السّلام مىفرمايد :
خداوند تبارك وتعالى دنيا را در شش روز آفريد . آنگاه خلقت را قطع كرد . سال 354 روز است . شعبان هرگز تمام ( يعنى سى روز ) نيست . به خدا سوگند رمضان هرگز ناقص ( يعنى 29 روز ) نيست - امر فريضة هيچگاه ناقص نيست - زيرا خداى عزّ وجلّ مىفرمايد :
. . . وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ . . .
« 1 » ، شوال 29 روز است . ذو القعدة سى روز است ؛ زيرا حق تعالى مىفرمايد :
وَواعَدْنا مُوسى ثَلاثِينَ لَيْلَةً وَأَتْمَمْناها بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً . . .
« 2 » ذو الحجّه 29 روز ومحرّم سى روز است . سپس ماهها ، بعد از آن يكى تام وديگرى ناقص است . « 3 »
فقهاى بزرگوار از سويى اين گونه أحاديث را مخالف با واقع يافتند ؛ زيرا مشاهده كردند كه ماه رمضان مثلا گاهى ناقص ( 29 روز ) است .
از سوى ديگر ، براي كنار گذاشتن آنها هم دليل قانع كنندهاى نداشتند ، از اين رو حمل بر تقيّه وأمثال آن كردند « 4 » .
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) : 185 .
( 2 ) . أعراف ( 7 ) : 142 .
( 3 ) . الكافي ، ج 4 ، ص 78 ، كتاب الصيام ، باب نادر ، ح 2 .
( 4 ) . ر ك : دروس معرفة الوقت والقبلة ، ص 527 وبعد .