روز را ، ونماز عيد را تأخير مىكنند تا روز ديگر . پس با ايشان فردا نماز مىگزارد .
چه اين حديث دلالت مىكند بر آنكه واجب است بر حاكم بعد از ثبوت هلال نزد أو ، امر كردن مردم را به افطار . پس امتثال امر حاكم در ثبوت هلال واجب باشد ؛ چه اگر واجب نباشد ، چه فايده دارد امر أو ؟
جواب گوييم كه : اين حديث چون متضمّن قضاى نماز عيد است در روز ديگر ، أكثر علما [ بدان ] عمل نكردهاند ، پس استدلال به آن ساقط است . واگر حديث محلّ اعتبار باشد ، ممكن است كه مراد از « امام » در آن ، امام أصل باشد ، نه هر مجتهدي ، بلكه اظهر اين است ونفاذ امر امام أصل ووجوب رجوع به حكم أو ، محلّ شبهه نيست وكسى را در آن سخنى نيست .
فصل * : در صوم يوم الشكّ
بدان كه يوم الشكّ ، روز سىام ماه شعبان است هرگاه در شبش ماه ديده نشود ، وخلافي نيست در ميانهء علما در واجب نبودن روزهء آن ، وآن كه واجب نمىشود روزه مگر به ديدن هلال ماه رمضان ، يا تمام شدن سى روز از ماه شعبان ، وهم چنين خلافي نيست در آن كه هرگاه روزه دارند اين روز را به نيّت سنّت ، پس ظاهر شود كه از ماه رمضان بوده ، مجزى است آن روزه وقضا كردن لازم نيست . وأحاديث بسيار نيز بر اين دلالت مىكند . به سند صحيح منقول است كه :
سعيد اعرج به خدمت حضرت أبى عبد الله جعفر بن محمّد الصادق عليهما السلام عرض كرد كه : من روزه داشتم يوم الشكّ را وظاهر شد كه از ماه رمضان بوده ، آيا قضا كنم آن را ؟
حضرت فرمود : نه ، بلكه روزى است كه توفيق يافتهاى به روزه داشتن آن . 1
ودر روايت ديگر محمّد [ بن ] حكيم گفت :
سؤال كردم از حضرت أبو الحسن عليه السلام از روزهء يوم الشك وگفتم : مردمان - يعنى أهل سنّت - مىگويند كه كسى كه روزه باشد [ در ] يوم الشك ، در اين روز به منزلهء كسى است كه افطار كرده باشد در ماه رمضان ! حضرت فرمود كه : دروغ مىگويند ، اگر از ماه رمضان است ، پس روزى است كه توفيق يافتهاى به روزه داشتن آن ؛ واگر از ماه رمضان
هامش
( 1 ) * در نسخه خطّى تعبير « فصل هفتم » آمده كه ظاهرا اشتباه ناسخ است .
( 2 ) 1 . الكافي ، ج 4 ، ص 82 ، باب اليوم الذي يشكّ فيه من شهر رمضان . . . ، ح 4 .