به جهت كثرت رجوع به آن وابتناى بسيارى از احكام بر آن كثير الجدوى است .
لهذا اين حقير در رسالهء أنموذج كه مشتمل است بر مسائل متفرقهء كثير الفائدة ، اين مسأله را درج نموده ، موافق آنچه در نظر اين قاصر ، صواب مىنمود تحقيق نمود ، وچون آن رساله به لغت عربى بود وبه اين سبب عامّهء ناس را از أو حظّى كامل وبهرهاى شامل نبود ، وأيضا بر بعضي از تدقيقات كه مناسب حال أكثر نيست ، محتوى ومشتمل گرديده بود ، بنابراين به خاطر فاتر رسيد كه تحقّق اين مسأله را به لغت فارسي تحقيق نمايد وآنچه از ادلّهء اصوليه وأحاديث معتبرهء عترت طاهره ( صلوات الله عليهم أجمعين ) مستفاد مىگردد ، بيان نمايد ، ودلايل واحتجاجاتى را كه علما در اين باب ايراد نمودهاند ، با جواب آنها اشاره نمايد تا برادران ايمانى كه در همه باب طالب حق باشند ودر تحقيق مسائل ديني جدّ واهتمامى نمايند ، از اين رساله بهرهور گردند . وما توفيقي إلّا بالله وهو حسبي ونعم الوكيل .
بدان ( هداك الله تعالى ) كه هرگاه اختلاف شود در ديدن هلال ماه رمضان مثلا وبعضي هلال را ديده باشند ، پس ميان علماى شيعه ( رضوان الله عليهم ) خلافي نشده در آن كه لازم است بر آن بعضي كه هلال را ديدهاند آن كه به مقتضاى ديدن هلال عمل نمايند ، خواه آن بعض يك نفر باشد يا چند نفر ، وخواه نزد حاكم شرع شهادت دهد يا گواهى ندهد ، وخواه شهادت أو مقبول باشد يا مردود باشد .
وامّا گروهى كه هلال را نديدهاند ، اگر از شهودي شنوند كه شهادت بر ديدن هلال دهند وايشان را به شهادت آن شهود علم شرعي حاصل شود ، پس باز خلافي نشده در آن كه به موجب علم خود عمل مىكنند ، واگر از شهود نشنيده باشند يا شنيده باشند واز شهادت شهود ايشان را علم حاصل نشده باشد ، پس اگر نزد حاكم نيز به ثبوت نرسيده باشد ، باز خلافي نيست در آن كه بنابر عدم ثبوت هلال مىگذارند وبه موجب آن عمل مىنمايند .
اما اگر نزد حاكم ثابت باشد ، خواه خود ديده باشد يا به شهادت عدلين نزد أو ثابت شده باشد يا به سبب كثرت شهود ، نزد أو به شياع رسيده باشد يا به شهادت جمعى ، أو را علم شرعي حاصل شده باشد ، اگر چه آن جمع به حدّ شياع نرسيده باشند ، پس در اين چهار
رؤيت هلال ( فارسي ) — صفحة 272
مساهمون: رضا مختاري
ص٢٧٢