بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ « 1 » الحمد لمن أطلع شمس النبوّة وقمر الولاية من أفق الهداية ، والصلاة على أنوار الدجى وأعلام التقى محمّد شمس الضحى وعترته أهلّة سماء الهدى .
أمّا بعد ، چنين گويد خاك راه سالكان مسالك شرع شريف مصطفوي ومنهاج منيف مرتضوي ، محمّد صالح حسينى أصفهاني ( أعطاه الله تعالى كتابه يمينا وحاسبه حسابا يسيرا ) كه چون حق تعالى بنابر حكمت بالغه ومصلحت كاملهء خود ، عدد ماهها را مختلف قرار داده وبعضي را تمام وبعضي را ناقص مقرّر فرموده ، وبناى تكليفات شرعيّه - مانند روزه داشتن وعمره به جا آوردن واضحيه كشتن ونمازها در ايّام وليالي ماهها گزاردن - همه را بر ديدن هلال قرار داده ، وبسيار مىشود كه به سبب عدم وضوح هلال ، يا به علّت حائلى ، در آن اختلاف مىشود وبه اين سبب جمعى را كه نديدهاند ، حيرت رو مىدهد .
وگاه هست كه جمعى از شهود در نزد حاكم شرع - كه آن مجتهد جامع الشرائط است - شهادت مىدهند وأو را علم شرعي به ثبوت هلال حاصل مىشود ، وگاه حاكم خود هلال را ديده است ودر اين دو صورت چون مجتهد ، علم به ثبوت هلال دارد وبه علم خود عمل مىنمايد ، امر بر مقلّدان وپيروان أو در مسائل دينيه مشتبه مىشود ، وچون نظر بر عمل مجتهد مىكنند ، متابعت أو را بر خود متحتّم ولازم مىشمارند ، وچون ملاحظهء عدم علم وعدم ثبوت هلال نزد خود مىنمايند ، مخالفت أو را بر خود روا مىدانند . وتحقيق اين مسأله
هامش
( 1 ) سرگذشت مؤلّف ومشخّصات نسخهء مورد اعتماد در تحقيق اين رساله ، در مقدمهء رسالهء پيشين ذكر شد .