« قتل العجمي ، قتل العجمي ! » وقتي به ايرانيها برمىخورند ، دست بر گلو مىگذارند ومىگويند : « كلّ عجمي يذبح ! » . . . . « 1 »
در اين زمينه در گزارش سفارت إيران ، به نمرهء 77 / ح / 164 در 30 / 9 / 1322 ش ، آمده است :
. . . امسال علاوة بر اين بدبختيها كه نصيب حجّاج شده ، اتفاقات ناگوار بسيارى در آنجا رخ داده كه منتهى به قتل يك نفر از حجّاج إيراني گرديده است وچون سفارت مصر كه حافظ منافع اتباع إيران است ، در اين باب به اين سفارت خبري نداده وحجّاجى تاكنون نرسيده بودند ، سفارت از اين موضوع بىاطلاع بود . تا اينكه جناب آقاى سيد باقر كاظمى كه از راه مصر به حج مشرف شده بودند ديروز ( سه شنبه 29 آذرماه 1322 ) با اولين كشتى حجّاج مراجعت فرمودند وشرح اين اتفاقات را دادند كه خلاصه اظهارات ايشان در زير به آگهى اولياى أمور مىرسد :
در أوايل أيام حج ، كه هنوز عده حجاجى كه به حجاز رسيده بودند زياد نبود ، شنيده شد تلگرافى از عراق رسيده است داير بر اينكه در حدود پنج هزار حاجى إيراني در راه هستند . چون دولت شاهنشاهى اجازهء مسافرت به حجّاج إيراني نداده بود ، تصور نمىرفت عدهاى به اين زيادى توانسته باشند به طور قاچاق از إيران خارج شده باشند . . . طولى نكشيد كه معلوم شد در حدود شش هزار نفر إيراني به كويت رفتهاند وعدهء ديگرى كه به عنوان زيارة عتبات به عراق آمده بودند واز آنجا قصد حج نمودهاند به سمت حجاز حركت كردهاند ودو هزار نفر از آنها در نتيجهء نبودن وسيلهء مسافرت ، ناچار از بازگشت شده در حدود چهار هزار نفر آنها به حجاز آمدند . . . .
نظر به اختلاف رؤيت هلال ذي حجه ، امسال نيز مانند غالب سألها ، راجع به عيد اختلاف بود ؛ چه ، در إيران ، أفغانستان وعراق وسوريه وحتى مصر روز چهار شنبه عيد بود وتنها در حجاز روز سه شنبه را عيد گرفتند . سايرين مطابق أفق محل وشهادت شهود رؤيت هلال مانند خود اهالى كشور عربى سعودى اوّل ماه را مطابق محل قبول كردند ؛ ولى ايرانيان وعدهاى از شيعيان عراقي چون هلال را نديده بودند وشهادت شهود سعودى را قبول نداشتند ، با اين جانب ( جناب آقاى كاظمى ) وسيد باقر
هامش
( 1 ) . ميقات حج ، شماره 16 ، ص 163 ، 177 - 176 ، « الرحلة الحجازية » .