مىشد ، در اروپا هنوز به تهيهء برجستهترين نقشهها به سنّت يونانى - اسلامى مشغول بودند . در سيسيل شريف ادريسى جغرافيدان مشهور ، كه در دربار راجر دوم مىزيست ، به دستور پادشاه مجموعهاى شامل نقشهء عالم و نقشههاى مقطعى تهيه كرد . او نقشههاى بطلميوسى را مبناى كار خود قرار داد ، و نقشهء نقرهاى بزرگى ساخت . سپس نقشهاى از عالم كشيد ، و با تقسيم كردن هر يك از هفت اقليم به ده بخش طولى ، نقشهء جداگانه و تفصيلى هر يك از اين بخشها را كشيد و اطلاعات جغرافيايى را ، كه از منابع عرب و نرمنها كسب كرده بود ، بدانها وارد كرد . اين نقشهها بخشى از تأليف عظيم جغرافيايى او موسوم به نزهة المشتاق فى اختراق الافاق را تشكيل مىدهد و به استثناى نقشهء نقرهاى ، خوشبختانه بقيه از تغييرات زمانه جان سالم به در برده است . « 1 » نقشههاى ادريسى بهترين نمونهء همكارى ميان اعراب و نرمنها در زمينهء نقشهنگارى است .
در كتابى موسوم به مختصر ابن حوقل ، تأليف نويسندهاى ناشناس ، نقشهء جالب توجهى از اواسط قرن ششم وجود دارد كه در آن ، شكل عالم مسكون بيضوى كشيده شده است نه مدوّر . اقيانوس هند و اقيانوس اطلس را برزخى باريك از خشكى ، نزديك سرچشمههاى نيل ، از يكديگر جدا مىكند ؛ اين برزخ به « سرزمين ناشناخته » متّصل و بخشى از آن قابل رويت است ( از سه نسخهء خطى اين كتاب ، دو نسخه عنوان زير را دارد : كتاب هيئة اشكال الارض و مقدارها فى الطول و العرض المعروف به جغرافيا ، كمال ، ج 3 ، جزوهء 2 ، ص 804 - 817 ) . كمال ، همهء نقشههاى موجود در نسخ خطى مختلف اين كتاب را چاپ كرده است . يكى از
هامش
( 1 ) . -Miller , Bandi , Heft 3 ; andBandvi