بعدها در 1140 / 1728 كه يك مجارستانى مسلمان شده به نام ابراهيم متفرقه ، اوّلين چاپخانه را در استانبول داير كرد ، جهاننماى كاتب چلبى يازدهمين اثرى بود كه در 1145 با فن جديد چاپ تركيه به زيور طبع آراسته شد . ابراهيم از صورت دوم اثر خود ، كه با شرحى از كاتب چلبى دربارهء آسيا آغاز شده بود ، به عنوان مبناى اين چاپ استفاده كرد و قسمتهاى مربوط را هم از كتاب ابوبكر گرفته به صورت « لاحقه » بر آن افزود ؛ به طورى كه نسخهء چاپ شده شرح كامل آسيا را دربرداشت . در فصول مقدماتى كه شامل مسائل نجومى ، رياضى و جغرافيايى بود ، كتاب را با اضافاتى تحت عنوان تذييل الطابع ، با آخرين اطلاعات تكميل نمود . « 1 »
در 1153 نويسندهء ديگرى نيز به نام شهريزاده احمد بن مذهب سعيد ( متوفى 1178 ) به ادامهء جهاننماى كاتب چلبى تحت عنوان روضة الانفس همت گمارد ، ولى كتاب او هرگز به چاپ نرسيد ، زيرا از يك طرف با درگذشت ابراهيم متفرقه در 1157 و تعطيل مطبعهء او ، و از طرف ديگر با ورود كتابهاى دست اول اروپايى ، نوشتههاى تركى در زمينهء جغرافيا از اهميت افتاد .
دربارهء سفرنامهها ، از كتاب على اكبر ختائى و اقامت او در چين قبلا ذكرى به ميان آمده ، و اكنون شايسته است كه از كتاب سيدى على رئيس نيز نامى برده شود . او از سفر خود به هندوستان و مراجعت به دربار
هامش
( 1 ) .. F . Taeschner , Zur Geschichte des Djihannuma , in MSOS ii , 29 ( 1926 ) 99 - lll ; idem . , Das Hautwerk der Geographischen Literatur der Osmanen , Kaatib Celebis Gihannuma , in Imago Mudi 1935 , 44 - 47 ; Katip Celebi Hayati ve escrleri hakkinda incelemeler , Ankara 1957 ; Hamit Sadi Selen , 121 - 136