اثر ديگرى در جغرافياى دريايى از دورهاى متأخرتر ، كتاب بحر الاسود و الابيض از سيّد نوح است كه در زمان سلطان محمد چهارم به رشتهء تحرير درآمده است . « 1 »
مشابه اين نوع متون ، ولى دربارهء خشكيها ، كتاب مصوّرى است به نام مجموعهء منازل كه نصوح مطراقى ( تولد و وفات نامعلوم ) نوشته و در آن ، منزلگاههاى نخستين لشكركشى سلطان سليمان قانونى به ايران ( 940 - 942 ) را به تفكيك و مختصرا توصيف كرده است . از اين كتاب تنها يك نسخه ، كه به احتمال قوى همان نسخهء اهدا شده به سلطان است ، در كتابخانهء دانشگاه استانبول وجود دارد و منبع مهمى براى مطالعهء مسيرهايى است كه سلاطين عثمانى در لشكركشيهاى خود به مشرق مورد استفاده قرار مىدادهاند . « 2 »
گزارش لشكركشيهاى سلطان سليم اول ، سلطان سليمان اول ، و همچنين سلطان مراد چهارم در مجموعهء اسنادى به نام منشآت السلاطين تأليف فريدون احمد بك ( متوفى 991 ) ، يا مؤلفان بعدى نيز آمده است ( تنها نسخهء دو جلدى منشآت حاوى گزارش سفر است ، استانبول 1274 - 1275 ) . « 3 »
هامش
( 1 ) .F . Babinger , Seyyid Nuh and his Turkish Sailing handbook , in Imago Mundi , xii ( 1955 ) , 180 - 182( 2 ) .Albert Gabriel , Les etapes d'une campagne dans les deux Irak d'apres un manuscrit turc du XVI Siecle in Syria ( 1928 ) , 328 - 341 ; F . Taeschner , The itinerary of the first Persian Campaign of Sultan Suleyman 1534 - 36 , according to Nasuh al - Matraki'' , in Imago Mundi XII ( 1956 ) , 53 - 55( 3 ) . تعداد زيادى از اين گزارشها در كتاب زير آمده است :F . Taeschner , Das anatolishe Wegenetz nach osmanischen Quellen , i , Leipzig 1924 , 20