آنها ، در هر فصلى نقشهاى آورده است كه ناحيهء مديترانهاى مورد بحث آن فصل را شرح مىدهد . لئوباگرو « 1 » ، سردبير فقيد مجلهء ايماگو موندى « 2 » ، چنين نقشهاى از مديترانه در اختيار داشت كه در آن خطوط نصف النهارات موازى براساس تصوير نادرست جهاننماى مسطح رسم شده بود .
در نسخههاى اوليهء جهاننماى كاتب چلبى ، نقشههاى ظريفى از لواى ( سنجق ) ، مورد بحث در حواشى صفحات ، نشان داده شده است . چاپ 1145 جهاننما داراى نقشههاى تمام صفحهاى است كه مسلما براساس اسلوب نقشهكشى معاصر اروپايى ، ولى با نماى وارونه ( شمال در پايين نقشه ) ترسيم شده است . از آثار چاپخانهء ابراهيم متفرقه نسخهاى از نقشهء خاورميانه و نزديك است كه فعلا در آرشيو نظامى اتريش نگاهدارى مىشود و تاريخ آن 1139 / 1726 - 1727 يا 1141 / 1728 - 1729 است . « 3 »
در پايان بايد به نقشهء جهانى معروف به نقشهء حاجى احمد تونسى ( مورخ 967 / 1559 ) كه در مرسياناى و نيز موجود است ، اشاره كرد .
زمانى تصور مىشد كه اين نقشه را در اصل مسلمين ترسيم كردهاند ، امّا اينك معلوم شده است كه كار اروپاييان بوده و براى عرضه به مسلمين تهيّه شده است . « 4 »
هامش
( 1 ) .Leo Bagrov( 2 ) .Imago Mundi( 3 ) .F . Taeschner , Das anatolische Wegenetz nach asmanischen Quellen , II , Leipzig 1926 , 62 ff( 4 ) .. L mailliW , robrA nnA , 0651 fo pam hsikruT desserppuS ehT , hsiK egroeG ; 413 - 172 , 8591 iXX , SAOSB ni " srekaM sti dna 'damhA ijaH fO paM ehT ' ' , eganeM . L . VClements Library , 1957