دوستان دور و نزديك محمد ( ص )
رسول خدا آنجا كه از آينده سخن مىگويد ، و حجاب از چهرهء پيشآمدها برمىدارد ، پس از خود اصحاب خويش را چنين توصيف مىكند ، كه برخى از آنان به نحوى شايسته راه حق را در پيش مىگيرند و جمعى منحرف مىگردند . پارهاى عليه حق برمىخيزند ، و گروهى سركشى و ستمگرى پيشه خواهند گرفت .
عمار را مخاطب ساخته ؛ فرمود ؛ « اى عمار ! ترا گروهى ستمگر و سركش از دين خواهند كشت ! » به على مىگويد : اى على ! بدبختترين گذشتگان و آيندگان را مىشناسى ؟ . على در جواب مىگويد : خدا و رسولش بهتر مىدانند . پيغمبر خدا مىفرمايد : بدبختترين گذشتگان ، آن كس بود كه شتر قوم ثمود را پى كرد ، و بدبختترين آيندگان كسى است كه ترا مىكشد « 1 »
همهء اينها نمودارى از اين است كه ببىشك و ترديد ؛ اصحاب آن حضرت از نظر درجه و مقام چون ساير مردم متفاوتند ؛ جمعى به اعلا مرتبهى از كمال و تقوى و انسانيت رسيده ، و برخى در قعر پستى و تباهى باقى ماندهاند و همگى در پناه درك صحبت رسول خدا گوى افتخار را نربوده و به حقيقت كمال راه نيافته با يكديگر مساوى نيستند .
با ين حال ، آيا اين قانون ، كه اصحاب و ساير مردم در پيشگاه دين اسلام مساويند و برترى و شدن بستگى به درجهء پرهيزگارى و اجراى دستورهاى مقدس اسلام دارد ، كافىترين دليل براى آن دسته از مردم كه هنوز طريق احتياط را از دست ندادهاند نيست تا اجازهء بحث و انتقاد اصحاب رسول خدا را صادر نمايند ؟ !
صحابى ؛ مادام كه طريق حق نسپرده و به قانون مقدس اسلام سر فرود نياورده است ، تنها درك صحبت پيغبر به او سودى نمىرساند . همچنان كه مردم اين زمان را با وجودى كه فاصلهاى بعيد و زمانى بس دور و دراز بين آنها و رسول خدا واقع است ، اگر اصول مقدس او را نيكو درك كنند و اسلام در تار و پودشان ريشه كند ، عدم درك صحبت حضرتش به آنها زيانى وارد نمىسازد .
در واقع چه بسيارند كسانى كه به صورت نزديكند و در معنى دور ، و چه
هامش
( 1 ) الامامه و السياسه ابنقتيبه 1 / 119 ط . قاهره .