مكتب اهل بيت عليهمالسلام ، همچنين به پيروى از قرآن كريم ، در ميان صحابه منافقينى را مىبيند كه خداوند در آيات بسيارى آنان را نكوهش كرده است ؛ مانند اين سخن خداى متعال كه مىفرمايد :
وَ مِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرابِ مُنافِقُونَ وَ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ لا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلى عَذابٍ عَظِيمٍ .
برخى از كسانى كه پيرامون شمايند ، از اعراب باديهنشين ، منافقانند ، و از اهل مدينه نيز گروهى سخت پاىبند نفاقند . تو [ پيامبر ] آنها را نمىشناسى ، ولى ما آنها را مىشناسيم . به زودى آنها را دو بار مجازات مىكنيم ، سپس به سوى عذاب عظيم رانده مىشوند . « 1 »
آرى ، در ميان صحابه افرادى بودند كه خداوند از افك « 2 » و تهمت آنان بر حريم رسول خدا صلىاللهعليهوآله خبر داده است . پناه بر خدا از چنين گفتارى !
و نيز ، در بين صحابه كسانى بودهاند كه خداوند درباره آنان فرموده :
وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيْها وَ تَرَكُوكَ قائِماً
. هنگامى كه تجارت يا لهو و
بازيچهاى را ببينند پراكنده مىشوند و به سوى آن مىروند و تو [ پيامبر ] را ايستاده به حال خود رها مىكنند . « 3 »
اين واقعه هنگامى روى داد كه رسول خدا صلىاللهعليهوآله در مسجد خويش در حال قيام خطبه جمعه مىخواندند . در ميان صحابه كسانى بودند كه مىخواستند رسول خدا صلىاللهعليهوآله را در « عقبه هرشى » - به هنگام بازگشت از تبوك « 4 » يا حجة الوداع « 5 » - مخفيانه ترور نمايند .
يقينا شرافت صحبت و همراهى با رسول خدا صلىاللهعليهوآله برتر از شرافت ازدواج با آن حضرت نيست . زيرا ، مصاحبت زنان رسول خدا صلىاللهعليهوآله با او از برترين درجات همصحبتى و همراهى است ؛ در عين حال ، خداى متعال آنان را مخاطب ساخته و مىفرمايد :
يا نِساءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأْتِ مِنْكُنَّ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضاعَفْ لَهَا الْعَذابُ ضِعْفَيْنِ وَ كانَ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيراً وَ مَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ تَعْمَلْ صالِحاً نُؤْتِها أَجْرَها مَرَّتَيْنِ وَ أَعْتَدْنا لَها رِزْقاً كَرِيماً يا نِساءَ النَّبِيِّ لَسْتُنَّ كَأَحَدٍ مِنَ النِّساءِ . . . .
اى زنان پيامبر ! هر كدام از شما گناه آشكار و فاحشى مرتكب شود عذاب او دو چندان خواهد بود ، و اين براى خدا آسان است و هر كس از شما براى خدا و پيامبرش فروتنى كند و عمل صالح انجام دهد ، پاداش او را دو بار خواهيم داد و براى او رزق كريمى آماده كردهايم . اى زنان پيامبر ! شما همانند ديگر زنان نيستيد « 6 » . . . .
خداوند درباره دو تن از آنان فرموده است :
إِنْ تَتُوبا إِلَى اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُما وَ إِنْ تَظاهَرا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلاهُ وَ جِبْرِيلُ وَ صالِحُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمَلائِكَةُ بَعْدَ ذلِكَ ظَهِيرٌ
- الى قوله تعالى -
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوحٍ وَ امْرَأَتَ لُوطٍ كانَتا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبادِنا صالِحَيْنِ فَخانَتاهُما فَلَمْ يُغْنِيا عَنْهُما مِنَ اللَّهِ شَيْئاً وَ قِيلَ ادْخُلَا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ وَ ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِلَّذِينَ آمَنُوا
هامش
( 1 ) . سوره توبه ، آيه 101 .
( 2 ) . اشاره است به داستان افك در سوره نور ، آيات 11 - 17 نازل شده در برائت عايشه بر تهمتى كه بر او زدند ، به روايت خود او ، يا در برائت ماريه از اين تهمت ، بنابر روايت غير عايشه ، چنان كه در جلد 2 [ متن عربى ] احاديث امالمؤمنين عايشه آمده است .
( 3 ) . سوره جمعه ، آيه 11 .
( 4 ) . مسند احمد ، ج 5 ، ص 390 - 453 ؛ صحيح مسلم ، ج 8 ، ص 122 - 123 ، باب صفات منافقين ؛ مجمع الزوائد ، ج 1 ، ص 110 ، و ج 6 ، ص 195 ؛ مغازى واقدى ، ج 3 ، ص 1042 ؛ امتاع الاسماع مقريزى ، ص 477 ؛ تفسير درالمنثور ، ج 3 ، ص 258 - 259 در تفسير : « هموا بما لم ينالوا » از آيه 74 ، سوره توبه .
( 5 ) . در احاديث شيعه آمده است : اين واقعه در بازگشت رسول خدا صلىاللهعليهوآله از حجهالوداع ، به خاطر غديرخم ، در سرزمين جحفه بوده است . مراجعه كنيد : بحارالانوار ، ج 28 ، ص 97 ، چاپ تهران ، 1392 هجرى .
( 6 ) . سوره احزاب ، آيات 30 - 32 .