« فنون » : هنرها . « أمل » : آرزو . « بهرك » : بر تو چيره مىشود ، غلبه پيدا مىكند .
فمثل كثير الرّماد فى الكناية عن الكرم و رسول الشرّ فى الكناية عن المزاح و قول البحترى :
أو ما رأيت المجد ألقى رحله * فى آل طلحة ثمّ لم يتحوّل
و ذلك فى الكناية عن نسبة الشرف إلى آل طلحه .
كلّ اولئك يبرز لك المعانى فى صورة تشاهدها و ترتاح نفسك إليها .
پس مثل « كثير الرّماد » كنايه از بخشش ، و « رسول الشّر » ( فرستادهء بدى ) كنايه از شوخى ، و سخن بحترى :
آيا نديدى كه بزرگوارى در دودمان طلحه اقامت گزيد و به ديگر جاى نرفت .
كنايه از نسبت شرف به دودمان طلحه .
همهء اينها معانى را به شكلى جلوه مىدهند كه تو آنها را مىنگرى و جان تو نشاط و آسودگى پيدا مىكند .
و من خواص الكناية أنّها تمكنّك من أن تشفى غلّتك من خصمك من غير أن تجعل له اليك سبيلا و دون أن تخدش وجه الأدب و هذا النوع يسمّى بالتّعريض و مثاله قول المتنبى فى قصيدة يمدح بها كافورا و يعرّض بسيف الدّولة :
و از ويژگىهاى كنايه اين است كه تو توان مىيابى تا سوز كينهات را از دشمنت بهبود بخشى بدون اينكه راهى براى مؤاخذهء او بر خويش قرار دهى ، و بدون اينكه چهرهء ادب خراشيده شود ؛ و اين نوع كنايه ، تعريض نام مىگيرد . و مثال آن سخن متنبى است در قصيدهاى كه كافور را مىستايد و به سيف الدوله تعريض دارد ، گوشه مىزند .
« غلّة » : سوزش دل . « كافور » : نام شخصى است .
رحلت فكم باك بأجفان شادن * علىّ و كم باك بأجفان ضيغم « 1 »
كوچ كردم پس چهبسا گريهكنندگانى كه با پلكهاى بچه آهو و چهبسا گريه كنندگانى كه با پلكهاى شير براى من گريه مىكنند .
هامش
( 1 ) - « شادن » : بچه آهو . « ضيغم » : شير . مقصودش از گريهكننده با پلكهاى بچه آهو زن زيبا بوده است . و مرادش از گريهكننده با پلكهاى شيرمرد دلير است . مىگويد : چه زنان و مردانى كه براى دورى من گريستند و براى كوچكردن من بىتابى كردند .