در كتاب بحار الأنوار آورده است . « 1 »
« جفر » و « جامعه » در مكتب خلفا :
از مكتب خلفا نيز ، ميرسيد على بن محمد بن على حنفى استرآبادى ( متوفاى 816 ه - ) در شرح خود بر مواقف قاضى عضد ايجى ( متوفاى 756 ه - ) دربارهى « جفر » و « جامعه » گويد : « آن دو كتاب نوشتههاى امام على - رضى الله عنه - هستند كه هر چه تا پايان اين جهان روى مىدهد ، به روش علم حروف ، در آن دو آمده است ، و امامانِ از نسل او آن دو كتاب را مىشناختند و به وسيله آن دو داورى مىكردند . و در نوشتهاى كه على بن موسى الرضا - رض - در پذيرش عهدنامه مأمون تحرير كرده آمده است : « تو بخشى از حقوق ما را كه پدرانت به رسميت نشناختند به رسميت شناختى و من عهدنامهات را پذيرفتم ، جز آنكه « جفر » و « جامعه » دلالت بر آن دارند كه به انجام نمىرسد . . . » « 2 »
و طاش كبرىزاده ( متوفاى 962 ه - ) در « مفتاح السعادة و مصباح السيادة » گويد : « . . . هنگامى كه خليفه [ مأمون ] على بن موسى الرضا را ولىّ عهد پس از خود قرار داد و عهد نامه را به نام وى صادر كرد ، او در پايان آن نوشت : « آرى ، جز آنكه « جفر » و « جامعه » دلالت بر آن دارند كه اين كار به انجام نمىرسد » و چنان شد كه گفته بود ؛ چون مأمون دريافت كه بنىهاشم به خاطر آن فتنها مىكنند ؛ لذا على بن موسى الرضا را ، بنابر آنچه در كتب تاريخى آمده ، مسموم ساخت » . « 3 »
و از ديگر علماى مكتب خلفا كه يادآور « جفر » و « جامعه » شده ، شيخ كمال الدين محمد بن طلحه نصيبينى شافعى ( متوفاى 652 ه - ) است كه دربارهى اين دو
هامش
( 1 ) . بحارالأنوار ، ج 49 ص 148 - 153 ، و چاپ كمپانى ، ج 12 ص 42 . . .
( 2 ) . شرح مواقف ، چاپ بولاق 1266 ه - ص 276 .
( 3 ) . مفتاح السعادة ، چاپ اول ، حيدرآباد 1328 - 1329 ه - ج 2 ص 420 - 421 ، و كشف الظنون ، ج 2 ص 591 به نقل از آن . .