حديث :
« الْبَيِّعَانِ بِالْخِيَارِ مَا لَمْ يَفْتَرِقَا » « 1 »
را روايت مىكنم ، لذا پيوسته مىگفت : « بگو بدانم اگر در يك كشتى باشد ؟ بگو بدانم اگر در يك زندان باشد ؟ بگو بدانم اگر در يك سفر باشد چگونه از هم جدا مىشوند ؟ ! » « 2 »
* * * مؤلف گويد : ما در بررسى آنچه كه از امامِ اهل رأى و مجتهد نامى ، ابوحنيفه ، نقل كردهاند و در اين بحث يادآور شديم ، ابتدا براى ارزشيابى احاديث آن به كتب حديثى موثّق مكتب خلفا مراجعه كرديم و ديديم كه اين حاديث در آنها موجود است و از رسول خدا ( ص ) روايت شده است . سپس به فتواى ابوحنيفه مراجعه كرديم و ديديم او بر خلاف اين احاديث فتوا داده است . بنگريد :
1 - در صيح بخارى ، صحيح مسلم ، سنن ابوداود ، سنن ترمذى ، موطّأ مالك و مسند احمد ، گويد : « رسول خدا ( ص ) براى اسب دو سهم و براى صاحب آن يك سهم قرار داد » « 3 » و مخالفت ابوحنيفه با اين حكم در كتاب بداية المجتهد ابن رشد ( ج 2 ص 411 ) آمده است .
2 - در صحيح بخارى و مسلم ، سنن ابنماجه و دارمى و ترمذى و مسند احمد گويد : « رسول خدا ( ص ) سمت راست كوهان شترِ قربانى را نشان زد » « 4 »
و در « مُحلّى » آمده است كه ابوحنيفه گويد : نشان زدن را نمىپسندم چون
هامش
( 1 ) . يعنى : « فروشنده و خريدار تا جدا نشدهاند اختيار فسخ دارند » .
( 2 ) . تاريخ بغداد ، ج 13 ص 388 - 389 .
( 3 ) . صحيح بخارى ، كتاب الجهاد ، ج 2 ص 99 ، و كتاب المغازى ، ج 3 ص 63 . صحيح مسلم ، كتاب الجهاد ، باب كيفية قسمة الغنيمة . حديث 57 . سنن ابوداود ، كتاب الجهاد ، باب 143 و 147 . سنن ترمذى ، كتاب السير ، باب 6 و 8 . موطّأ مالك ، كتاب الجهاد ، 21 و مسند احمد ، ج 2 ص 2 و 62 و 80 و ج 4 ص 138 .
( 4 ) . صحيح بخارى ، كتاب الحج ، باب 51 . صحيح مسلم ، كتاب الحج ، حديث 205 . سنن ترمذى ، كتاب الحج 64 . سنن ابنماجه ، كتاب المناسك ، باب اشعار البدن 96 . سنن دارمى ، باب 68 ، و مسند احمد ، ج 1 ص 216 و 254 و 280 و 334 و 339 و 347 و 372 . .