و از « عبدالصمد » از پدرش ، گويد : « نزد ابوحنيفه گفته شد كه پيامبر فرموده :
« أَفْطَرَ الْحَاجِمُ وَ الْمَحْجُومُ » « 1 »
و ابوحنيفه گفت : « اين سجع است » « 2 »
و از « عبدالوارث » گويد : « در مكه بودم و ابوحنيفه نيز آنجا بود . پيش او رفتم و در حالى كه عدّهاى نزدش بودند مردى مسألهاى پرسيد و او پاسخ داد و آن مرد گفت : « روايت عمر بن خطاب چه مىشود ؟ » گفت : « آن قول يك شيطان است » گويد : گفتم : سبحان الله ! كه مردى به من گفت : « آيا تعجب مىكنى ؟ پيش از اين مرد ، مرد ديگرى آمد و مسألهاى پرسيد و او پاسخش داد و آن مرد گفت : « روايتى كه از رسول خدا ( ص ) رسيده و گويد : « حجامتكننده و حجامتشونده افطار كردهاند » اين روايت چه مىشود ؟ » ابوحنيفه گفت : « اين سجع است » و من با خود گفتم : اين مجلسى است كه هرگز بدان بازنگردم ! » « 3 »
و از « يحيى بن آدم » گويد : « نزد ابوحنيفه از حديث پيامبر ( ص ) سخن رفت كه : « وضو نصف ايمان است » گفت : « بايد دو بار وضو بگيريم تا ايمان را كامل كنيم » .
يحيى گويد : « ايمان در اينجا به معناى نماز است . چون خداى متعال فرموده : ( وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُضيعَ إيمانَكُمْ ) يعنى : « خداوند هرگز نماز شما را ضايع نمىكند » « 4 » » و پيامبر ( ص ) فرموده : ( لَا صَلَاةَ إِلَّا بِطَهُورٍ ) : « نماز بدون وضو نماز نيست » پس « وضو نصف ايمان است » يعنى : « نصف نماز است » چون نماز بدون آن نماز نيست » .
و « سفيان بن عيينه » گويد : « كسى را گستاختر از ابوحنيفه بر خدا نديدم . او براى احاديث رسول خدا ( ص ) مثالها مىزد و آنها را رد مىكرد . شنيده بود كه من
هامش
( 1 ) . يعنى : « حجامتكننده و حجامت شونده [ روزهى خود را ] افطار كردهاند » .
( 2 ) . تاريخ بغداد ، ج 13 ص 388 .
( 3 ) . همان .
( 4 ) . بقره / 143 . .