در گذشته نمونههايى را يادآور شديم كه خلفا احكام اسلامى را با نظر شخصى خويش درآميختند و بعد ، پيروانشان آن را اجتهاد ناميدند . اكنون اگر كسى سيره و فقه ايشان را مورد بررسى قرار دهد ، اين روش را وجه امتياز مكتب آنها از مكتب امامان اهلالبيت مىيابد ، چون امامان اهلالبيت - چنان كه خواهد آمد - در اين روش با آنها مخالفت كردند .
رمز پيدايش تناقض در روايات منسوب به رسول خدا ( ص ) :
در پايان مىگوئيم : همانگونه كه گذشت ، ما در روايات منسوب به رسول خدا ( ص ) دربارهى « عمرهى تمتع » نوعى تناقض ديديم . چون در برخى از آنها آمده بود كه رسول خدا ( ص ) حجّ تنها به جاى آورد و از جمع ميان عمره و حج با هم نهى فرمود ، و در روايات ديگر آمده بود كه آن حضرت در حجة الوداع فرمان به عمرهى تمتع در حج داد و تمام كسانى كه در آن مراسم حاضر بودند آن را انجام دادند . حال ، سئوال اين است كه : اين تناقض چگونه در حديث رسول خدا ( ص ) پديد آمده است ؟
پاسخ آن است كه : حاديث روايت شده از رسول خدا ( ص ) كه مىگويند : آن حضرت فرمان به انجام حجّ تنها داد و از عمرهى تمتع نهى كرد ، اين احاديث تنها براى تأييد ديدگاه خلفاى حاكم ساخته و پرداخته شده است ؛ ديدگاهى كه فرمان به جدائى حج و عمره مىداد و از انجام عمرهى تمتع نهى مىكرد !
و اينك بر ماست كه هرگاه دو حديث متناقض ديديم ، آن را كه با رأى سلطه حاكم موافق است رها سازيم .