ابن مسعود چنين است : ( ( فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنً إِلى - أَجَلٍ مُسَمًّى - . . . ) « 1 »
13 - زمخشرى در تفسيرش گويد : از ابنعباس روايت كردهاند كه گفت : « اين آيه از آيات محكم است » يعنى نسخ نشده ، خود او هميشه آيه را چنين قرائت [ و تفسيرى ] مىكرد : ( ( فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنً إِلى - أَجَلٍ مُسَمًّى - . . . ) « 2 »
14 - قرطبّى گويد : « جمهورى علما گويند : مراد اين آيه نكاح متعه [ / ازدواج موقتى ] است كه در صدر اسلام بوده است . و ابنعباس و ابىّ بن كعب و ابن جبير آيه را اينگونه قرائت [ و تفسير ] كردهاند : ( فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنً - إِلى - أَجَلٍ مُسَمًّىَ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنّ ) « يعنى : « زنانى را كه - براى مدت معين و تعيين شده - [ عقد كرده و ] از آنان كام جستيد ، مهريه آنها را بپردازيد . » « 3 »
15 - در تفسير ابنكثير آمده است : « ابنعباس و ابىّ بن كعب و سعيد بن جبير و سدى ، آيه را بدينگونه قرائت [ و تفسير ] كردهاند : ( فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنً - إِلى - أَجَلٍ مُسَمًّىَ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنّ فَريضَةً ) « 4 »
16 - در تفسير سيوطى نيز ، حديث ابىّ بن ثابت و ابىنضرة و روايت قتاده و سعيد بن جبير از قرائت [ و تفسير ] ابىّ ين كعب ، و حديث مجاهد و سدى و عطا از ابنعباس ، و حديث حكم كه گويد : آيه نسخ نشده ، و روايت عطا از ابنعباس كه گويد : حكم حليّت متعه در سوره نساء « فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ . . . » مىباشد
و گويد : از يكديگر ارث نمىبرند و اگر توافق كردند كه پس از مدت تعيين شده نيز ادامه دهند كه بسيار خوب ، و اگر از هم جدا شدند آن هم خوب است . . . . » . « 5 »
هامش
( 1 ) . شرح نووى بر صحيح مسلم ، جلد 9 ص 179 .
( 2 ) . تفسير كشّاف زمخشرى ، جلد 1 ص 519 .
( 3 ) . تفسير قرطبّى ، جلد 5 ص 130 .
( 4 ) . تفسير ابنكثير ، جلد 1 ص 474 .
( 5 ) . تفسير سيوطى ، جلد 2 ص 140 و 141 . روايت عطا در مصنف عبدالرزاق ، جلد 7 ص 497 مىباشد . و نيز مراجعه كنيد : بداية المجتهد ابن رشد ، جلد 2 ص 63 . .