تصرف خلفا در « خمس » و « ماترك رسول خدا » و « فدك »
1 - در زمان ابوبكر و عمر :
در كتاب خراجِ ابويوسف ، سنن نسائى ، الأموال ابوعبيد ، سنن بيهقى و تفسير القرآن جصّاص ، از « حسن بن محمدبن حنفيه » روايت كنند كه گفت : « مردم پس از وفات رسول خدا ( ص ) دربارهى « سهم پيامبر » و « سهم ذوى القربى » دچار اختلاف شدند ، گروهى گفتند : « سهم پيامبر از آنِ خليفهى بعد از اوست » . و گروهى ديگر گفتند : سهم ذوى القربى ويژهى خويشاوندان پيامبر است » . و جمعى گفتند : « سهم ذوى القربى ويژه خويشاوندان خليفهى بعد از اوست » و در نهايت تصميم گرفتند كه اين دو سهم را به سلاح و مركب اختصاص دهند ! »
و در سنن نسائى و الأموال ابوعبيد ، گويد : « و اين دو سهم در زمان خلافت ابوبكر و عمر همچنان به سلاح و مركب اختصاص داشت » . « 1 »
و در روايت ابن عباس گويد : « سهم الله و سهم پيامبر ، يك سهم به حساب آمد و با سهم « ذى القربى » به سلاح و مركب اختصاص داده شد و سهم يتيمان و مسكينان و ابن السبيل به غير ايشان داده نشد » . « 2 »
و در روايت ديگرى گويد : « هنگامى كه خداوند جان پيامبرش را گرفت ، ابوبكر سهم قرابت و خويشاوندى را به بيت المال بازگردانيد و به مصرف امور جنگى رسانيد » . « 3 »
و قتاده در پاسخ به اين سؤال كه : « سهم ذى القربى چه شد ؟ » گفت : « اين سهم
هامش
( 1 ) . كتاب الخراج ، ص 24 - 25 . سنن نسائى ، ج 2 ص 179 . الأموال ابوعبيد ، ص 332 . تفسير طبرى ، ج 10 ص 6 . احكام القرآن جصّاص ، ج 3 ص 62 ، و سنن بيهقى ، ج 6 ص 342 - 343 .
( 2 ) . تفسير طبرى ، ج 10 ص 6 .
( 3 ) . همان ، و احكام القرآن جصّاص ، ج 3 ص 60 باب قسمة الخمس كه گويد : « و قتاده همانند آن را از عكرمه روايت كرده است » . .