يافتن به آن است كه بعداً در « هرچه كه به دست آيد » ، از راه ستيز و غير آن ، در همه آنها به كار رفته است . خداوند متعال فرموده : ( وَ اعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ ) : « و بدانيد هر چه را كه به دست آورديد » و : ( فَكُلُوا مِمَّا غَنِمْتُمْ حَلَالًا طَيِّبًا ) : « و از آنچه به دست آورديد بخوريد ، حلال و پاكيزه » ؛ و « مغنم » آن چيزى است كه به دست مىآيد و جمع آن « مغانم » است . خداوند متعال فرموده : ( فَعِنْدَ اللَهِ مَغَانِمُ كَثِيرُهُ ) : « و نزد خدا غنايم بسيارى است » « 1 »
و در لسان العرب ، تهذيب اللغة ، نهاية اللغه و معجم الفاظ القرآن گويند : « غُنم ، دستيابى به غَنَم است كه پس از آن درباره هرگونه دستيابى از دشمن و غير دشمن به كار رفته است . » و نيز گفتهاند :
« غُنم ، دستيابى بدون مشقت به اشياء است » و هرگاه گفته شود : « غَنِمَ الشىء ، يعنى به آن چيز دست يافته است ، و « اغتنام » ، در انتظار غنيمت بودن است » . « 2 »
و در سنن ابنماجه روايت كند كه رسول خدا ( ص ) فرمود : « هنگام كنار گذاشتن زكاتِ مال گفته شود :
« اللَّهُمَّ اجْعَلْهَا مَغْنَمًا وَ لَا تَجْعَلْهَا مَغْرَمًا » :
« خداوندا آن را غنيمت و دستاورد قرار بده ، نه مغرم و زيان » . « 3 »
و در مسند احمد از رسول خدا ( ص ) روايت كند كه فرمود : « غنيمت و دستاورد مجالسِ ذكر ، بهشت است » « 4 »
و درباره ماه رمضان فرمود : « آن ماه غنيمت مؤمن است » « 5 »
هامش
( 1 ) . مفردات راغب مادّه « غنم » . تهذيب اللغه ازهرى ، ج 8 ص 149 ، و معجم الفاظ القرآن ، ج 2 ص 293 . و آيات متن به ترتيب : انفال / 41 و 49 ، و نساء / 94 .
( 2 ) . مراجعه كنيد : نهاية اللغه ، لسان العرب ، التهذيب اللغه ، مقاييس اللغه ، ماده « غنم » و تفسير فخررازى ، ج 15 ص 166 .
( 3 ) . سنن ابنماجه ، كتاب الزكاة ، حديث 1797 .
( 4 ) . مسند احمد ، ج 2 ص 177 .
( 5 ) . همان ، ج 2 ص 330 و 374 و 524 . .