3 - فَى :
« فَى » در لغت به معناى « رجوع و بازگشت » است ؛ چنان كه بازگشت سايه پس از زوال خورشيد را « فَى » گويند .
« فَى » در شرع اسلام ، چنان كه در لسانالعرب آمده ، به معناى : « اموال كفار است كه بدون جنگ به دست آمده » و : « اموالى است كه خداوند متعال به اهل دين خود بازگردانيده ، از اموال مخالفان دين كه بدون جنگ فراهم آمده ، يا از راه جلاى وطن و تخليه آن براى مسلمانان ، يا از راه مصالحه و پرداخت « جزيه » كه به وسيله آن فدا مىدهند و خود خود را حفظ مىكنند [ و در پناه اسلام درمىآيند ] كه اين مال همان « فَى » است . » « 1 »
خداوند در سورهى حشر / 7 مىفرمايد : ( ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى فَلِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكينِ وَ ابْنِ السَّبيل ) يعنى : « و آنچه را كه خدا از اهل آن قريهها به رسولش بازگردانيد ، از آنِ خدا و رسول و خويشاوندان او ، و يتيمان و مسكينان و در راهماندگان است » .
اين آيه و سورهى حشر همگى ، درباره واقعهى يهود « بنىنضير » نازل گرديد ، چون آنها پيمان خود را با رسول خدا ( ص ) را نقض كردند و بر آن شدند تا آن حضرت را كه با ده نفر از يارانش به نزد آنها رفته بود بفريبند و با پرتاب صخرهاى از بالا او را بكشند كه خداوند به وسيله وحى از توطئهى آنها آگاهش نمود و او با شتاب ، به گونهاى كه گويا نيازى دارد ، از آنجا بيرون شد و به مدينه رفت و چون دير كرد ، يارانش به او پيوستند و پيامبر به نزد آنها فرستد و از مكرى كه كرده بودند آگاهشان نمود و فرمانشان داد تا از آنجا كوچ كنند كه نپذيرفتند و پانزده روز در قلعه خود ماندند و سپس بيرون آمدند و پذيرفتند كه - به جز سلاح - هر چه را كه
هامش
( 1 ) . لسان العرب ، مادهى « فَى » . .