4 - شرح موارد اجتهاد يادشدگان
الف - رسول خدا ( ص )
نخستين كسى كه در مكتب خلفا « مجتهد » ناميده شد ، رسول خدا ( ص ) است ؛ چنان كه در داستان اسامه گذشت و گفتند : « آن حضرت سپاهيان را با اجتهاد و نظر شخصى خود اعزام مىكرد » اما داستان اعزام اسامه و چگونگى تخلّف خليفه اول و دوم از آن ، چنان است كه مىآيد :
در طبقات ابنسعد ، انساب الأشراف و عيون الأثر گويند : « روز دوشنبه چهار روز به پايان ماه صفر سال يازدهم هجرى ، رسول خدا ( ص ) فرمان داد تا مردم براى جنگ با روم آماده شوند و فرداى آن « اسامةبن زيد » را فراخواند و فرمود : « به سوى شهادتگاه پدرت برو و سواره بر آن بتاز كه تو را فرمانده اين سپاه گردانيدم . . . » روز چهارشنبه كه رسيد ، بيمارى رسول خدا ( ص ) شدت گرفت و تب كرد و سر درد گرفت و چون روز پنجشنبه شد ، با دست خود پرچم فرماندهى را به اسامه داد . . . اسامه نيز با همان پرچم از مدينه بيرون رفت و در « جرف » « 1 » اردو
هامش
( 1 ) . جرف : منطقهاى است در سه ميلى مدينه به سوى شام . ( معجم البلدان ) .