5 - وصيت در شعر مأمون :
سياست نزديك شدن به علويان ، مأمون خليفه عباسى را بر آن داشت تا امام رضا ( ع ) را به وليعهدى خود برگزيند و موضوع « وصيت » را در شعر خود بياورد و بگويد :
« الامُ على حبّى الوصّى اباالحسن * و ذلك عندى من اعاجيب ذا الزمن »
« سرزنش مىشوم چون اباالحسن « وصىّ » پيامبر را دوست دارم
و اين نزد من از شگفتيهاى دوران ماست ! » « 1 »
و نيز گويد :
« و من غاو يغصّ علىّ غيظا * اذا أدنيت اولاد الوصىّ
« و [ شگفت ] از گمراهى كه بر من خشم مىگيرد
چون به فرزندان « وصىّ » نزديك شدم » . « 2 »
شهرت لقب « وصى » براى امام على ( ع ) در طول قرنها
مبرّد در الكامل روايت كند كه كميت شاعر گويد :
« و الوصى الّذى امال التجو * بى به عرش امة لا نهدام »
« و « وصى » ، كسى كه « تجوبى » او را به شهادت رسانيد ،
عرش امت بود كه منهدم گرديد » .
و مبرّد گويد : « لقب « وصى » چيزى است كه آن را مىگويند و بسيار تكرار مىكنند » . « 3 »
هامش
( 1 ) - شرح نهج البلاغه ، ابنابى الحديد ، ج 2 ص 22 .
( 2 ) - المحاسن و المساوى بيهقى ، ج 1 ص 105 .
( 3 ) - كامل مبرد ، چاپ بيروت ، ج 2 ص 151 . و مراد از « تجوبى » عبدالرحمنبن ملجم مرادى قاتل امام عليع است . او را « تجيبى يا تجوبى » گفتهاند چون پيش از هجرت به كوفه در مصر بود و در محلهاى به اين نام زندگى مىكرد . و مبرّد ، ابوالعباس محمدبن زيد ازدى ثمالى بصرى است ؛ خطيب بغدادى در شرح حالش گويد : شيخ اهل نحو و حافظ علوم عربيّت بود و از تأليفات او كتاب « الكامل فى اللغة » است . در سال 285 ه - در بغداد وفات كرد . ( تاريخ بغداد ، ج 3 ص 380 ، و كشف الظنون ، مادّه : الكامل ) . و كميت ، ابوالمستهل ابنزيد اسدى از مردم كوفه ، عالم به آداب عرب و لغات و اخبار و انساب آن ، كه در دانش خود مورد اعتماد است . شعر « هاشميات » او به زبان آلمانى ترجمه شده است . در سال 126 ه - وفات كرد . ( الأعلام زركلى ج 6 ص 92 ) .