براى شما جايگاهى را برپا مىداريم تا در آن مستقر گرديد و زاد و راحله شما را آماده مىكنيم و سپس به رويارويى دشمن مىرويم . در چنين حالى اگر خدا عزتمان بخشيد و بر دشمن پيروزمان كرد كه به خواست خود رسيدهايم ، و اگر سرنوشت ديگرى بود ، شما بر مركب خويش سوار مىشويد و به كسانى كه پشت سر ما هستند مىپيونديد » و رسول خدا ( ص ) او را تحسين كرد و فرمود : « يا آنكه خدا بهتر از آن را به انجام رساند اى سعد ! »
راوى گويد : پس از آنكه سعد نظرش را بيان كرد ، پيامبر ( ص ) فرمود :
« به يُمن و بركت خدا پيش برويد كه خداوند پيروزى بر يكى از اين دو طايفه را به من وعده داده است . به خدا سوگند گويا قتلگاه آن قوم را مشاهده مىكنم » و سپس جاى فرود و قتلگاه آنها را به ما نشان داد كه : اين جايگاه فلان و اين جايگاه فلان است . و ديديم كه هيچ يك از جايگاه برون نيفتادند . پس مردم دانستند كه با جنگ روبرو مىشوند و كاروان تجارتى ناپديد شده است . و با سخنان پيامبر ( ص ) به پيروزى خود اميدوار شدند » . « 1 »
مشاوره رسول خدا ( ص ) با اصحاب خود در اين مقام براى آن بود كه بداند آنها با توجه به شرايطى كه پيش آمده چه مىكنند . و اين پس از آن بود كه خداوند از جنگ و پيروزى آگاهش كرده و قتلگاه آن قوم را به او نشان داده بود و او نيز - پس از آنكه آنها آمادگى خود را براى جنگيدن اعلام داشتند - آن را به ايشان نشان داد . پس ، آن حضرت در هنگامى كه با آنها مشورت مىكرد ، قصد بهرهگيرى از نظرات آنها را نداشت . اين تنها نوعى نرمش و دلجويى و آگاه كردن آنها از فرار كاروان قريش و تغيير وضع بود كه بايد به جاى دستيابى بر اموال تجارتى قريش به ميدان كارزار روند و آماده نبرد گردند !
هامش
( 1 ) - مغازى واقدى ، چاپ آكسفورد ، ج 1 ص 48 - 49 . عيون الاثر ، ج 1 ص 247 . دلائل النبوة ، بيهقى ، ج 2 ص 377 . امتاع الاسماع ، مقريزى ، ص 74 - 75 ، و درالمنثور سيوطى ، ج 3 ص 166 .