گفتهاند كه : « آن حضرت در برخى امور مهم با اصحابش مشورت مىفرمود . » و نيز به سخنى از امام على ( ع ) استناد جستهاند كه ما ابتدا به نقد و بررسى استدلال ايشان پرداخته و سپس شوراى دستورى خليفه عمر را به بحث مىگذاريم .
استدلال به كتاب و سنت براى اثبات شورى
گفتهاند : « خداوند متعال درباره مؤمنان فرموده : «
وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ
» : « كارشان را با مشورت انجام مىدهند » . « 1 » و به پيامبر فرمود : «
وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ
» : « و در كارها با آنان مشورت كن » . « 2 » و گفتهاند : رسول خدا ( ص ) در امور مهم با اصحاب خود مشاوره مىكرد » .
و ما در پاسخ ايشان مىگوئيم :
اولًا - استدلال به آيه « وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ
» :
جمله : «
أَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ
» از آيه 38 سوره شورى به دنبال خود جمله «
وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ
» « 3 » را دارد ، كه هر دو جمله ترجيح و برترى مشاوره و انفاق را مىرساند نه وجوب و لزوم آنها را .
و نيز مشاوره و رايزنى ، تنها در امورى صحيح است كه از سوى خدا و رسول درباره آن حكمى نرسيده باشد . زيرا خداوند سبحان فرموده :
«
ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلالًا مُبِيناً
» « 4 »
« هيچ مرد مؤمن و زن مؤمنهاى حق ندارد هنگامى كه خدا و رسولش امرى را
هامش
( 1 ) - شورى / 38 .
( 2 ) - آل عمران / 159 .
( 3 ) - و از آنچه به ايشان دادهايم انفاق مىكنند .
( 4 ) - احزاب / 36 .