و سرانجام ، با ورودِ « قبيله اسلم » به مدينه ، كه از شدت انبوهى ، همه راهها را پر كردند و با ابوبكر بيعت نمودند و هوادارانش را در برابر انصار يارى رساندند ، مهاجران قريشى چيرگى يافتند و حكومت خويش را تثبيت نمودند . پس حق با خليفه عمر بود كه بعد از آن واقعه ، بيعت با ابوبكر را « لغزشى شتابزده » بداند .
اين حقيقتِ آن واقعه - با استدلالهاى خاص خود - بود . اما آنچه خليفه عمر درباره شورا يادآور شد ، ما به زودى ، ضمن بررسى ديدگاه پيروان مكتب خلفا ، آن را مورد بحث قرار مىدهيم .
سوم - آراء پيروان مكتب خلفا درباره خلافت :
آراء پيروان مكتب خلفا درباره خلافت و برپايى آن ، در دو موضوع خلاصه مىگردد :
نخست اينكه خلافت از راههاى زير برقرار مىشود :
1 - به وسيله شورى .
2 - به وسيله بيعت .
3 - به وسيله پيروى از عملكرد صحابه در برپايى آن .
4 - به وسيله قهر و غلبه .
دوم اينكه اطاعت خليفه ، پس از آنكه با او بيعت شد ، واجب است . اگرچه خدا را نافرمانى كند .
اينك به نقد و بررسى اين آراء پرداخته و مىگوئيم :
نخست - نقد و بررسى استدلال به شورى
اول كسى كه از « شورى » سخن گفت و براى تعيين خليفه به تشكيل آن فرمان داد ، « عمربن خطاب » بود . جز آن كه او براى برپايى امامت در اسلام با شورى دليلى ارائه نكرد . ولى آيندگان پيرو مكتب خلفا براى صحّت استقرار امامت با شورى به دو آيه از كتاب خدا و يك روايت از پيامبر ( ص ) استدلال كرده و