يَعْمَلُونَ عَمَلًا دُونَ ذلِكَ . . .
» « 1 »
« و تندباد را مسخر سليمان ساختيم كه به فرمان او مىرفت . . . و از شياطين نيز ، گروهى كه براى او غواصى كرده و كارهائى جز آن انجام مىدادند . . . »
ناگفته نماند كه اعطاى همه معجزات به همه انبياء و امامان امرى لازم و ضرورى نيست . چنان كه خداوند سبحان معجزات موسى و عيسى و داود و سليمان ( ع ) را براى هود و لوط و شعيب ( ع ) بيان نكرده است . همچنين بسيارى از مردم پيامبران را براى حكومت و داورى به عدل در بين خود ، يارى نكردند . همانگونه كه زمينه حكومت و قضاوت در بين مردم ، از ابتداى كار براى موسى ( ع ) و محمد ( ص ) آماده نبود . در حالى كه آنها همگى از ابتداى تكليفشان به تبليغ ، امام و خليفه بودند . پس ، لازمه خلافت و امامت تعيين و گزينش الهى براى تبليغ كتاب و شريعت است . و ملازمهاى با حكومت و قضاوت در بين مردم و آوردن معجزات ندارد . بنابراين ، « خليفه خدا » همان كسى است كه از سوى خدا تبليغ مىكند .
آنچه گذشت ، معناى « خليفه خدا » در كتاب خدا ، قرآن بود .
خليفه رسول خدا :
معناى « خليفه رسول خدا ( ص ) » در حديث خود پيامبر ( ص ) - بدينگونه - آمده است :
« اللّهم ارحم خلفائى ، اللّهم ارحم خلفائى ، اللّهم ارحم خلفائى ، قيل له : يا رسول اللّه ! من خلفاؤك ؟ قال : الذين يأتون من بعدى و يرون حديثى و سنتى »
« خداوندا جانشينانم را ببخش ، خداوندا جانشينانم را ببخش ، خداوندا جانشينانم را ببخش . گفته شد : اى رسول خدا ! جانشينان شما كيانند ؟ فرمود :
هامش
( 1 ) - انبياء / 81 و 82 .