پسر شفيقه بنت ابو ربيعة بن ذهل بن شيبان آن را براى بهرام گور بن يزدجرد بن بهرام بن شاپور ذو الاكتاف بنا كرده بود . بهرام گور را نعمان نگاهدارى مىكرد . و اين نعمان همان است كه ملك خود را رها كرد و به سياحت پرداخت . عدى بن زيد عبادى در شعر خود از او ياد كرده است . چون دولت مباركه ظهور كرد ، ابراهيم بن سلمه از داعيان خراسان و جد عبد الرحمن اسحاق قاضى ، كه در خلافت مأمون و المعتصم در بغداد بود ، خورنق را به اقطاع گرفت .
ابراهيم مولاى عشيرهء رباب بود و او گنبد خورنق را در خلافت ابو العباس احداث كرد كه پيش از آن وجود نداشت .
ابو مسعود كوفى از يحيى بن سلمة بن كهيل حضرمى و او از مشايخ اهل كوفه روايت كرد كه چون مسلمانان مدائن را فتح كردند ، در آنجا فيلى بيافتند . پيش از آن به هر فيلى برخورد كرده بودند ، آن را كشته بودند . پس به عمر دربارهء آن فيل بنوشتند عمر به ايشان نوشت ، اگر خريدارى يافت شد فيل را بفروشند .
مردى از اهل حيره فيل را بخريد و نزد وى بماند و آن را به مردمان نشان مىداد . سپس بر آن جل بپوشاند و به گردش در شهرها پرداخت . مدتى فيل نزد او بود تا آنكه ام ايوب دختر عمارة بن عقبة بن ابى معيط زن مغيرة بن شعبه - كه پس از مغيره ، زياد او را به همسرى برگزيده بود - خواست تا فيل را تماشا كند و آن زمان در خانهء پدر خويش بود . پس فيل را بياوردند و آن را جلوى در مسجدى كه امروزه باب الفيل ناميده مىشود نگاه داشتند و ام ايوب تماشايش كرد و به صاحب فيل چيزى بخشيد و او را روانه كرد .
لكن فيل گامى چند بر نداشته بود كه بيفتاد و بمرد و آن در را باب الفيل خواندند . به قولى آن زنى كه فيل را نظاره كرد ، زن وليد بن عقبة بن ابى معيط بود و به قولى ديگر جادوگرى به مردم چنين نمايانيد كه فيلى را سوار بر خر از اين در خارج كرده ، كه اين گفتهء باطلى
فتوح البلدان ( فارسى ) — صفحة 408
مساهمون: أحمد بن يحيى بن جابر ( البلاذري )
ص٤٠٨