مو مدح درمخريده
گفتهاند : العبد من لا عبد له 454 .
و سعد بن مسلم گويد : هم عزّ مستفاد و غيظ فى الأكباد 455 : بندگان عزّىاند فايدت گرفته از نوى و خشماند در جگر دشمنان .
و گفتهاند : العيش فى سعة الدّار و العزّ فى كثرة العبيد 456 .
و گفتهاند : ربّ عبد خير من الولد ؛ لأنّ الولد فى أكثر الأحوال يرى صلاحه فى موت والده و العبد يرى صلاحه فى بقاء مولاه 457 : بسا بنده كه بهتر از فرزند بود از بهر آنكه فرزند در همه احوال ، مرگ پدر بخواهد و بنده ، صلاح كار را در بقاى خداوندگار خود بيند .
ذمّ مماليك
از امثال عرب است : ليس عبد بأخ لك ، و الحرّ يعطى و العبد يألم قلبه 458 : بنده هرگز برادر تو نبود ، و آزادمرد عطا دهد و بنده را ، دل درد يابد .
و گويند : اشتروهم صغارا و بيعوهم كبارا 459 .
و قال الشاعر :
العبد يقرع بالعصا * و الحرّ يكفيه الإشارة 460