كتابهاى خود قرار داد و زبان و ادبيات عرب را با اين گنجينهء پربها تا ابد مديون خويش ساخت .
سرانجام سال 429 ق فرارسيد و در اين سال قلب مردى از تپش بازماند كه بيش از يكصد اثر كوچك و بزرگ از خود به يادگار گذاشت . وى عشق خود به زبان عربى را چنين بيان مىكند : « من شرح اللّه صدره للإيمان اعتقد أنّ محمّدا - عليه السلام - خير الرّسل ، و الإسلام خير الملل ، و العرب خير الأمم ، و العربية خير اللغات ، و الإقبال على تفهّمها من الديانة ؛ إذ هى أداة العلم و مفتاح التفقّة فى الدين » . « 1 »
كوتاه سخن اينكه اگرچه اين عاشق وفادار زبان عرب كه تا پايان عمر از نوازش معشوق لحظهاى غافل نبود ، چهره بر نقاب خاك كشيد ، امّا ياد او هميشه و همهجا حضور داشت و هماره زنده خواهد ماند . چون : « نام مرد از خاوران تا باختران را درنورديده ، دشوار بتوان كتابخانهاى يافت كه از صدواند اثر وى ، چند كتاب روشنىبخش قفسههاى آن نباشد . مرد همهجا هست ، مرد هماره خواهد ماند ، خواهد زيست ، هماره خواهد زيست » . « 2 »
آثار ثعالبى
صفدى ، هشتاد و شش كتاب از كتابهاى ثعالبى را برشمرده و مصحّحان كتاب لطائف المعارف هفت كتاب ديگر را بر اين مجموع افزودهاند . در سدهء حاضر برخى از محقّقان همچون بروكلمان كوشيدهاند كه آثار اين پژوهندهء بزرگ را مشخّص كنند ، امّا متأسّفانه سياههاى كه بروكلمان ارائه داده مغشوش و پر از اشتباه است . « 3 »
محقّقان سالهاى اخير در تحقيق و تصحيح انتقادى آثار ثعالبى به برشمردن تعداد مؤلّفات وى پرداختهاند : دكتر عبد الفتاح الحلو « 4 » ، دكتر محمود الجادر « 5 » ، استاد هلال
هامش
( 1 ) . الذخيرة ، ج 4 ، صص 561 - 562 .
( 2 ) . ترجمهء ثمار القلوب ، مقدّمه ، ص 17 .
( 3 ) . آداب الملوك ، مقدّمه ، ص 14 .
( 4 ) . التمثيل و المحاضرة ، مقدّمه ، صص 14 - 25 .
( 5 ) . الثعالبى ناقدا و أديبا ، صص 70 - 175 .