كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى نيك كردند ، آمرزش و روزى ارجمند دارند و كسانى كه در نابودى آياتمان با پندار ناتوان ساختن اراده ما كوشيدند ، آنان دوزخيانند .
در اين آيهء كريمه ، جملهء « عملوا . . . » بر « آمنوا » و « الذّين سعوا » بر جملهء « الذّين آمنوا » عطف شده است و اتحاد اين جملهها در خبريه بودن ، عامل عطف گشته است .
4 - و قال صلّى اللّه عليه و آله : إتّق اللّه حيثما كنت و أتبع السّيئة الحسنة تمحها و خالق النّاس بخلق حسن « 1 »
پيامبر كه خداوند بر او درود و سلام فرستاد ، فرمود : هرجا كه هستى ، نسبت به خداوند ، پرواپيشه باش و در پى بدى نيكى بياور تا آن را بزدايد و با خلقوخوى نيكو با مردم رفتار كن . در اين حديث شريف ، « أتبع السيّئة » و « خالق النّاس » بر « إتّق اللّه » عطف شده و انگيزهء عطف ، اين بوده كه همهء اين جملهها در لفظ و معنا انشاييه است .
5 - قال أبو العتاهية :
تأتى المكاره حين تأتى جملة * و أرى السّرور يجىء فى الفلتات
ابو عتاهيه سروده است : سختيها هنگامى كه مىآيد همه با هم مىآيد و به نظر من شادى در زمانهايى فرا مىرسد كه انسان ، بىخبر است .
« أرى السّرور » بر « تأتى المكاره » عطف شده است چون هردو جمله از حيث لفظ و معنى خبريه است و جامع نيز وجود دارد .
6 - و قال المتنبّى :
و كلّ امرى يولى الجميل محبّب * و كلّ مكان ينبت العزّ طيّب « 2 »
و متنبى گفته است : هر شخصى كه كار زيبندهيى را پيشه سازد ، محبوب است . و هر جايى كه ارجمندى بروياند گوارا و پاكيزه است .
در اينجا جملهء خبريهء « كلّ مكان » بر جملهء خبريهء « كلّ امرى » عطف گرديده است براى اتحاد دو جمله ، در خبريه بودن .
7 - و قال المعّرى :
اضرب وليدك و ادلله على رشد * و لا تقل هو طفل غير محتلم
هامش
( 1 ) . نگاه كنيد به بحار الأنوار ، ج 70 ، ص 290 ، روايت 24 ، باب 56 ، و ج 71 ، ص 393 ، روايت 3 - 6 .
( 2 ) . ديوان متنبّى با شرح برقوتى ، ج 1 ، ص 128 .