فرشتگان حضور يافته و او را به حضرت قدرت و جناب ربوبيت كه اركان جهان را تحت تربيت خود قرار داده است معرفى مىنمايند و عروج مىدهند و راه اين عروج در كوچهايست به شكل دائره كه برجهاى وجود يا چاههاى طبيعت يا هر چه را كه خواهى گفت واقع شده است پس از اين همواره سالك سيار در غيبت و حضور شاهد صفاى قلب يا صفاى عرض است آنچنانكه هر شكلى از اشكال را كه در عالم شهادت مشاهده مىنمايد نقش آن را در ميدان دل خود ترسيم مىنمايد و همان شكل را مشاهده مىكند و در برابر او هويدا مىشود و در ديدار آن شرط محققى لازم ندارد بلكه آن را در حالى كه چشم بسته يا چشم گشاده است مشاهده مىكند و طولى نمىكشد كه آن منظره از چشم او مىافتد و با توجه بدانچه گفته شد فائده خلوت حاصل مىشود چه آنكه خلوت ايجاب مىكند آئينه دل با شكلهائى كه از آغازى كه به عقل گرائيده و با دنيا و بستگان آن ارتباط يافته جلوه خاصى پيدا كند و اين اشكال همانا تاريكيهائى هستند كه متراكم بوده و پشت به پشت يكديگر داده و موجبات غفلت دل را بوجود آوردهاند و بر اثر خلوت و ياد حق و روزه گرفتن و طهارت داشتن و به سكوت برگذار كردن و نفى هرگونه خاطرهء از باطن نمودن و قطع ارتباطات خارجى كردن و خواسته خويش را در اطراف وحدة واقعى بوجود آوردن آئينه دل صيقل يافته و گرد غفلت از آن زدوده مىشود .
فوائح الجمال وفواتح الجلال ( فارسى ) — صفحة 201
مساهمون: محمد باقر ساعدى
ص٢٠١