بر آن سجده كرد ، مگر گياهان غير خوراكى پيش از اينكه رسيده باشند ، پس هرگاه رسيده شدند تنها در حال ضرورت ، نماز بر آنها جايز است « 1 » .
11 - على بن يقطين مىگويد : از امام كاظم عليه السّلام دربارهء مردى كه بر گليم و پوست سجده مىكند ، سؤال كردم و حضرت پاسخ فرمود : اگر در حال تقيّه باشد اشكال ندارد « 2 » .
12 - ابو بصير مىگويد : از امام صادق عليه السّلام دربارهء مردى كه بر پوست سجده مىكند ، سؤال كردم و حضرت فرمود : اگر در حال تقيّه است اشكالى ندارد « 3 » .
از اين روايات كه از طريق اهل بيت عليهم السّلام وارد شده است اين نكته به دست مىآيد كه در زمان آن بزرگواران ، سجده بر لباس و پوست در حال اختيار ، مرسوم و شايع بوده و از شعائر اهل سنّت به شمار مىرفته است ، همانگونه كه سجده بر زمين از شعائر اهل بيت عليهم السّلام به حساب مىآمده تا اينكه ائمّهء اهل بيت عليهم السّلام سجده بر گليم و پوست را به خاطر تقيّه و حفظ خون شيعيان و دوستداران خود رخصت فرمودند . بعضى از فقهاى شيعه در اين زمينه سخنان جالب و شيوايى دارند كه نقل آنها خالى از فايده نيست :
على بن طاووس در كتاب خود « 4 » مىنويسد : جاى بسى تعجّب و شگفتى
هامش
( 1 ) - وسائل الشيعة ، ج 3 ، ص 593 - 596 . بحار الأنوار ، ج 85 ، ص 149 - 152 : « و كلّ شىء يكون غذاء الإنسان فى مطعمه أو مشربه أو ملبسه فلا تجوز الصلاة عليه و لا السجود ، إلّا ما كان من نبات الأرض من غير ثمر قبل أن يصير مغزولا ، فإذا صار غزلا فلا تجوز الصلاة عليه إلّا فى حال الضرورة » .
( 2 ) - همان مدرك : « قال : سألت أبا الحسن الماضى عليه السّلام عن الرجل يسجد على المسح و البساط . قال : لا بأس ، إذا كان فى حال التقيّة » .
( 3 ) - همان مدرك : « قال : سألت أبا عبد اللّه عليه السّلام عن الرجل يسجد على المسح . فقال : إذا كان فى تقيّة فلا بأس ) .
( 4 ) - الطرائف ، ص 170 ( چاپ سنگى ) .