فريضة و على الخمرة سنّة » ، تأييد مىشود « 1 » .
نصوص و رواياتى كه از صحابه يا تابعين نقل شده است ( يا روايات مرفوعه ) « 2 » .
1 - ابى اميّه مىگويد : ابو بكر روى زمين نماز مىخواند و يا سجده مىكرد ، در حالى كه پيشانى خود را بر زمين مىچسبانيد « 3 » .
2 - ابى عبيده مىگويد : ابن مسعود به غير از زمين بر چيز ديگرى سجده نمىكرد ( و يا نماز نمىخواند ) « 4 » .
3 - از عبد اللّه بن عمر روايت شده است كه وى از سجده بر گوشهء عمامهء
هامش
( 1 ) - اين دو وجه را مرحوم مجلسى رحمه اللّه بيان مىكند و هر دو بعيد است .
در اينجا يك وجه چهارمى هم هست و آن اينكه : « فريضه » آن است كه خداوند آن را واجب كرده است اعمّ از اينكه در قرآن باشد يا از زبان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم بيان شده باشد . و « سنّت » آن است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم به اذن خداوند متعال آن را جعل كرده است . بنا بر اين ، آنچه ابتدا واجب شد ، فقط سجده بر زمين بود ، سپس پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم سجده بر روييدنيهاى زمين را از باب تسهيل كار مسلمانان رخصت فرمود . و شايد وجوب سجده در آغاز با اين كلام رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم تشريع شده است كه مىفرمايد : « جعلت لى الأرض مسجدا و طهورا » و پس از آن ترخيص داده شده است .
( 2 ) - « روايت مرفوعه » ، احاديثى را گويند كه وسط يا آخر سند حذف شود ( ر . ك : مقباس الهدايه ، ص 39 ) .
( 3 ) - « إنّ أبا بكر كان يسجد أو يصلّى على الأرض مفضيا إليها » .
المصنف ، ج 1 ، ص 397 . سيرتنا ، ص 128 ، به نقل از السنن الكبرى ، بيهقى . و نصب الراية ، زيلعى .
كنز العمال ، ج 4 ، ص 212 ، شمارهء 4534 . و در چاپ ديگر ، ج 8 ، ص 83 . منتخب كنز العمّال ، ج 3 ، ص 193 در حاشيهء المسند .
( 4 ) - المصنف ، ج 1 ، ص 367 . تحفة الأحوذى ، ج 1 ، ص 273 . سيرتنا ، ص 128 ، به نقل از طبرانى در « الكبير » . مجمع الزوائد ، ج 2 ، ص 56 - 57 به نقل از طبرانى در « الكبير » : « انّ ابن مسعود لا يسجد ( أو قال : لا يصلّى ) إلّا على الأرض » .