مؤلّف مىگويد : روايت فوق در كتاب بحار الأنوار به اين صورت نقل شده است : « السجود على الأرض فريضة و على غيرها سنّة « 1 » ؛ يعنى : سجده بر زمين ، فريضه و بر غير آن ، سنّت است » .
ظاهر حديث شريف اين است كه سجده بر زمين از جانب خداوند متعال فرض و واجب قرار داده شده است و سجده بر غير زمين ( و يا خمره ) از مسائلى است كه سنّت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم مىباشد ؛ يعنى آنچه در مرتبهء اوّل در باب سجده از جانب خداوند متعال تشريع شده است ، فقط سجده بر زمين است ، ولى سجده بر گياهان زمين يا بر خمره كه خود نيز از گياهان است - زيرا خمره آن است كه از شاخ و برگ درخت خرما ساخته و تهيه مىگردد - در واقع رخصت و اجازهاى از جانب خداوند بزرگ براى تسهيل كار مسلمانان است كه بر زبان پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلم جارى گشته و از طريق ايشان بيان شده است .
و به تعبيرى ديگر : الحاق گياهان زمينى به زمين در مسألهء سجده ، سنّت است و تقيّد رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلم و صحابه در وهلهء اوّل به سجده بر زمين و اجزاى آن از قبيل سنگ و سنگريزه و رمل و خاك - همانگونه كه ذكر آن گذشت - و اينكه سجده بر گياهان و خمره در مرتبهء دوّم رخصت داده شد ، شاهد بر اين معناست « 2 » .
هامش
علل الشرايع : « السجود على الأرض فريضة و على الخمرة سنّة » ، ( راجع به « خمره » بحث خواهيم كرد )
( 1 ) - بحار الأنوار ، ج 85 ، به نقل از كتاب علل الشرايع .
( 2 ) - در بحار الأنوار ، ج 85 ، ص 158 ، از مجالس ابن الشيخ با اسناد خود از جابر چنين نقل شده است :
« انّ النبىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلم عاد مريضا فرآه يصلّى على وسادة ، فأخذها فرمى بها و أخذ عودا ليصلّى