استاد علّامه طباطبائى ( قدس سره ) مىفرمايد :
« از اين بيان پاسخ اشكالى كه بر اسلام ، در رابطه با تشريع جهاد شده روشن مىشود ، و آن اشكال اينكه : تشريع جهاد به معناى خروج از روش مرسوم نهضتهاى دينى پيامبران گذشته است زيرا دين آنان ، در حركت و پيشروى خود همواره بر دعوت و ارشاد تكيه داشته و از اجبار به ايمان با توسل به جنگى كه كشتار و اسارت در پى داشت ، گريزان بودند و چه بسا كه به همين جهت ، برخى از مخالفان ، مانند مبشران مسيحى ، اسلام را دين خون و شمشير و برخى ديگر دين زور و اجبار ناميدهاند .
قرآن احكام اسلام را مبتنى بر سرشت فطرى انسانى كه ترديدى در آن روا نيست ، مىداند و فطرت قضاوت مىكند كه تنها پايهء محكم و استوار قوانين فردى و اجتماعى توحيد و يگانهپرستى است ، و دفاع و طرفدارى از اين اصل و حفظ و ترويج آن ، حق مشروع انسانيت است كه بايد به هر وسيلهاى استيفاء گردد ، به ويژه آنكه در نظر گرفته شود كه اسلام براى استيفاء اين حق ، حدّ اعتدال را از دست نداده و در مرحله آغازين به صرف دعوت قناعت كرده و پيروان خود را در قبال اذيت و آزار مشركان به خويشتندارى و شكيبائى فرا خوانده و در مرحله بعد براى حراست از قلمرو دين و حفظ جان و شخصيت و مال مسلمانان اجازه دفاع داده ، و سپس براى دفاع از حق انسانيت و پيروى از قانون فطرت ، امر به جهاد فرموده است و تا دعوت صحيح به عمل نيامده و حجّت بر طرف تمام نشده جنگ را جايز نشمرده و روش پيامبر بزرگوار بهترين گواه اين مدّعاست .
خداى متعال مىفرمايد : « ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَ الْمُوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَ جادِلْهُمْ بالَّتِى هِىَ أَحْسَنُ / با حكمت و خوش اندرزى ، به راه پروردگار خويش فراخوان ، و با آنها به روشى كه نيكوتر است استدلال و مناظره كن « 1 » » . و نيز « لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِنَّةِ وَ
هامش
( 1 ) . نحل / 125 .