مستقل از وى باشند . امّا اگر همراه او بوده و در دسترس وى قرار داشته باشند باغى شمرده نمىشوند . « 1 »
در اين نظر ابن حمزه و ابن ادريس و شهيد [ اول ] ( در ظاهر كلامش ) و علامه [ حلى ] در تذكره و منتهى و تحرير با شيخ طوسى موافق هستند و به اين روايت استناد و استدلال مىكنند كه على عليه السّلام در حال ايراد خطبه بود . مردى كه بر در مسجد ايستاده بود ، فرياد برآورد « لاحكم الا للَّه / حكومتى نيست مگر براى خدا » و مقصودش ابراز تعريض نسبت به آن حضرت بود كه در دين خدا حكم قرار داده است . اميرالمؤمنين على عليه السّلام فرمود :
سخنى است حق كه از آن باطل اراده شده است . حقوق شما بر ما سه چيز است : اين كه شما را از مساجد خدا باز نداريم كه در آنها عبادت كنيد و شما را از غنائم محروم نكنيم تا وقتى كه دل با ما داريد و سوم اين كه با شما جنگ آغاز نكنيم « 2 » .
پس فرمايش آن حضرت « تا وقتى كه دل با ما داريد » بدان معنا است كه از ما جدا نباشيد .
در جواهر آمده است :
اين روايت مرسل است و جامع شرائط حجيت نيست بله گفته شده حكم بغاة معلوم نمىشود مگر از رفتار على عليه السّلام همانگونه كه
هامش
( 1 ) . المبسوط ، ج 7 ، ص 264 - 265 ؛ الوسيله ، ص 196 ؛ السرائر ، ص 173 ؛ التذكره ، ج 1 ، ص 454 ؛ المنتهى ، ج 2 ، ص 98 ؛ التحرير ، ج 1 ، ص 155 .
( 2 ) . « كلمة حق أريد بها باطل لكم علينا ثلاث ، أن لا نمنعكم مساجداللَّه أن تذكروا اسم اللَّه فيها و لا نمنعكم الفىء مادامت أيديكم معنا و لا نبدأكم بقتال » ر . ك : مدارك پيشين ؛ احكام القران جصاص ، ج 5 ، ص 282 ؛ جامع الاحاديث ، ج 13 ، ص 87 ؛ به نقل از دعائم الاسلام ؛ السنن الكبرى ، ج 8 ، ص 184 ؛ المبسوط سرخسى ، ج 10 ، ص 125 ؛ المصنف ابن ابى شيبه ، ج 15 ، ص 327 ؛ مجمع الزوائد ، ج 6 ، ص 242 ؛ انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 352 ؛ المبسوط شيخ ، ج 7 ، ص 265 ؛ تاريخ بغداد ، ج 14 ، ص 365 .