2 - سبكى : « عبدالجباربن احمدبن خليلبن عبداللَّه ، قاضى ابوالحسن همدانى استرآبادى . همان كسى كه معتزله او را قاضى القضات لقب دادند ، و اين لقب را به كسى غير از او نمىدهند ، و هنگام ناميدن غير او را نمىخوانند . در دوران خويش امام معتزله بود و در فروع پيرو مذهب شافعى بود داراى كتابهاى مشهور و يادِ فراگير ميان علماى علم اصول مىباشد ، ساليان طولانى عمر كرد تا يارانى يافت و آوازهاش گسترده شد و طلّاب به سويش حركت كردند . . . » « 1 » در جايى ديگر او را چنين توصيف مىكند : « او مردى پژوهشگر با ديد وسيع بود . » « 2 » 3 - داوودى : « استاد معتزله و دارندهى كتابهايى از جمله تفسير . ساليان درازى عمر كرد و يادش گسترش يافت . او فقيهى شافعى مذهب بود . » « 3 » 4 - اسنوى : « قاضى ابوالحسن عبدالجباربن احمدبن عبدالجبار استرآبادى ، امام معتزله ، در فروع مقلّد شافعى بود و در اصول پيرو معتزله . . . ابنالصلاح او را نام برده است . » « 4 » 5 - 20 . تصريح سمنانى به دلالت حديث بر سيد اولياء بودن حضرت على عليه السلام
علاءالدوله احمدبنمحمّد سمنانى در آغاز كتابش ( العروة الوثقى ) گويد :
« امّا بعد ، ناگهان روز يكشنبه پس از نماز صبح روز دوم اعتكاف در مسجد صوفيا باد خداداد در دههى پايانى رمضان ، ماه مبارك خداوند سال 720 به ذهنم رسيد كه : بطور اشاره بعضى مطالب معنوى را كه در زمانهاى معيّنى بر قلبم وارد شده است در زمينه دانشهاى پروردگارم كه اعتقاد به آنها واجب است ، تبويب و آراسته كنم . آنچه زمان ، به نوشتن آن مهلت داد ، شش باب شد تا بر كسانى كه در مسيرهاى بزرگان
هامش
( 1 ) . همان 3 : 219 - 220 .
( 2 ) . همان 5 : 97 .
( 3 ) . طبقات المفسرين 1 : 262 رقم 248 .
( 4 ) . طبقات الشافعيه 1 : 173 رقم 319 .