دليلهايى بر دلالت حديث منزلت
( 1 ) واجب بودن اطاعت حضرت هارون عليه السلام
1 - 1 . چند ديدگاه
افزون بر جانشينى حضرت هارون از حضرت موسى عليهما السلام و اين كه زوال و قطع خلافتش از او جايز نيست - چنان كه دانستيد - از منزلتهاى ثابت حضرت هارون عليه السلام به طور قطع و يقين ، واجب بودن اطاعت از او و لزوم فرمانبردارى و وجوب پيروى از اوست ، منزلتى كه كسى - حتّى از سرسختان معاند احتمال قطع و زوال آن را ندادهاند ، و حتّى مبالغهكنندگان در انكار واضحات و حقايق روشن نتوانستهاند آن را نپذيرند و مانع شوند ، بلكه چارهاى جز تأكيد و برپا داشتن آن نيافتهاند .
شمسالدّين اصفهانى گويد : « گفتهاند : هارون جانشين موسى بر قومش در زمان حياتش بود . گوييم : آن را نمىپذيريم ، بلكه شريك او در نبوّت بود ، و شريك غير از جانشين است ، و اگر يكى از دو شريك را جانشين ديگرى بدانيم ، بهتر از عكس آن است و مراد از كلام خداى تعالى آيهء : « اخلفني في قومي » - مبالغه و تأكيد بر قيام به كارهاى قومش ، همانند اقدام موسى است ، امّا اين كه بر مبناى كلامش جانشين او باشد چنين نيست ، چون جانشين از سوى يك شخص با گفتهاش ، اگر جانشينى او را نتواند ، بر او نيست كه به جاى او قيام به تصرّف نمايد ، و هارون از آن جهت كه شريك در نبوّت است ، پس اين كار از آنِ اوست ، گرچه موسى او را جانشين خود نمىكرد . » « 1 » تفتازانى گويد : « اگر چه عموم بپذيرند ، از منزلتهاى هارون ، بنا بر اقتضاى امامت ، اين نيست كه خلافت و تصرّف را از راه نيابت داشته باشد ، چون او شريكش در نبوّت است و عبارت « اخلفني » جانشين كردن نيست ، بلكه مبالغه و تأكيد بر قيام به كارهاى قوم مىباشد . » « 2 » هروى در كتابش ( السهام الثاقبة ) گويد : و گفتهاش به هارون : « اخلفني » جانشين
هامش
( 1 ) . تشييد القواعد - مبحث الإمامة .
( 2 ) . شرح المقاصد 5 : 275 .