نتيجه اين مىشود كه از فرستادن فرستادگان بهرهاى نخواهد بود . »
5 - 1 . تفتازانى در شرح عقائد نسفى گويد : « نزد اكثر دانشمندان ، گناهان صغيرهى عمدى بر پيامبران جايز است ، بر خلاف جبّائى و پيروانش ، و به اتّفاق همگى ، سهواً جايز است ، جز آنچه دلالت بر فرومايگى داشته باشد ، مانند دزدى يك لقمه و بخُلورزى به يك دانه . ليكن پژوهشگران شرط كردند كه نسبت به آن آگاهى دهند و از آن باز دارند . تمام اينها بعد از وحى است . البتّه پيش از آن دليلى نيست كه صدور كبيره از آنان محال باشد . معتزله معتقدند كه ممتنع است ، چون موجب نفرتانگيزىِ مانع پيروى از آنان است ، كه مصلحت بعثت را از ميان مىبرد .
حق اين است كه آنچه موجب نفرتانگيزى است ، مردود است ، مانند زناكارى مادران پيامبران و فجور آنان ، و صغيرههايى كه دلالت بر پستى دارد . » « 1 » 6 - 1 . در شرح مقاصد گويد : « خاتمه : از شرطهاى نبوّت : مردبودن ، كمال عقل ، تيزهوشى ، زيركى ، نيرومندى انديشه حتّى در كودكى مانند عيسى و يحيى عليهما السلام - ، رهايى از هر آنچه نفرتانگيز است ، مانند پَستى پدران و زناكارى مادران و خشونت و سنگدلى ، و عيبهاى نفرتآور مانند پيسى و جذام و مانند آن ، و كارهاى دور از بزرگوارى مانند خوردن در راه و حرفههاى پست مانند حجامت ، و همهى چيزهايى كه به حكمت بعثت و رسانيدن شريعتها و پذيرش امّت مُخلّ باشد . » « 2 » 7 - 1 . شعرانى گفت : « امام الحرمين مىگفت : كسى كه وقوع صغيره را سهواً از پيامبران جايز بداند ، آن را مقيّد به عواملى كرده كه دلالت بر پستى نكند . » « 3 » 8 - 1 . قارى گويد : « گناهان صغيره كه دلالت بر فرومايگى دارد مانند دزدى يك لقمه ، ميان دانشمندان مطلقاً مخالفتى نيست كه پيامبران ، از آنها عصمت دارند . » « 4 » 9 - 1 . عبدالعلى انصارى گويد : « و از كبيرهها غيره از دروغ ، و صغيرههايى پست
هامش
( 1 ) . شرح العقائد النسفية ، مبحث عصمة الأنبياء : 222 .
( 2 ) . شرح المقاصد 5 : 61 .
( 3 ) . اليواقيت و الجواهر ، مبحث : 31 .
( 4 ) . ضوء المعالى فى شرح بدء الأمالى مبحث عصمة الأنبياء .