قومي » و مراقب آنان باش در آنچه مىآورند و آنچه وامىگذارند » . « 1 » 11 - 3 . سيوطى : « « اخلفني » خليفهام باش « في قومي و أصلح » كار آنان را اصلاح كن » . « 2 » 12 - 3 . شربينى « . . . يعنى : هنگام رفتنش به كوه براى مناجات به او گفت :
« اخلفني » يعنى : خليفهام باش « في قومي و أصلح » يعنى اصلاح كن آنچه واجب است از كارهايشان كه اصلاح شود ، يا مُصلح باش » . « 3 » 4 - اين ادّعا با گفتههاى صاحبان كتابهاى سيره و تاريخ مردود است
گفتههاى سيرهنويسان نيز به بطلان ادّعاى منافات ميان خلافت و نبوّت ، ندا سر مىدهند . بعضى از آنها چنين است :
1 - 4 . ثعلبى : « اهل سيرهها و تاريخ نويسان گويند : هنگامى كه خداوند فرعون و قومش را هلاك نمود ، موسى گفت : من به كوه براى ميقات پروردگارم مىروم و برايتان كتابى مىآورم كه در آن بيان شده است آنچه را كه مىآوريد و آنچه را كه وامىگذاريد . و سى شب وعدهشان داد و هارون برادرش را بر آنان جانشين كرد » . « 4 » 2 - 4 . كسائى : « هنگامى كه موسى از دريا گذشت ، با بنىاسرائيل به سوى طور حركت كرد . آنان با قومى برخوردند كه بتهايى را برگرفته و مشغول عبادت آنها بودند . بىخردانِ آنان كه با پرستش بتها فاصلهى زمانى اندكى داشتند ، گفتند : اى موسى برايمان خدايى قرار ده همانگونه كه آنان را خدايى است . گفت : شما مردمانى هستيد كه سخت نادانى مىورزيد . به آنان گفت : همانا خدايان اينان فانى و آنچه انجام مىدهند باطل است . سپس گفت : آيا غير از خداوند ، برايتان خدايى بخواهم ، در حالى كه او شما را بر جهانيان برترى بخشيد ؟ اينك از آنچه گفتيد به درگاه خداوند استغفار
هامش
( 1 ) . تفسير ابوالسعود : 3 / 269 .
( 2 ) . تفسير جلالين .
( 3 ) . السراج المنير تفسير الخطيب الشربينى : 1 / 511 .
( 4 ) . عرائس المجالس في قصص الأنبيا : 208 .