وگويند : نقبا سيصد نفرند ونجبا هفتاد نفر ، وابدال چهل نفر واخيار هفت نفر وعمد - يعنى : أركان - چهار نفر ، وغوث يك نفر است ، ومسكن نجبا مصر است ، ومسكن ابدال شام است ، واخيار در زمين سياحت مىكنند ، وعمد در گوشههاى زمينند ، ومسكن غوث مكّه معظّمه است « 1 » .
ودر « قاموس » گفته : ابدال هفتاد نفرند ، چهل در شام وسى در ساير بلاد « 2 » .
وجزرى در « نهاية » گفته كه : در حديث علي عليه السّلام مذكور است كه : ابدال در شامند وآنها عبارت از أولياء وعبّادند ! ! ! « 3 » .
واينها همه بر طريقهء أهل سنّت است ، ودر روايات شيعه وأقوال ايشان عدد ومكان ابدال تا حال به نظر نرسيده ، بلكه مذمّت شام ومصر وأهل آنجا در اخبار شيعه وارد است « 4 » .
سؤال ثط [ 509 ] :
چرا اعراب دادهاند تثنيهء « ذو » و « الذي » وخواهران ايشان را با وجود آنكه مفردات وجموع آنها مبنىاند ؟
جواب :
شايد كه چون بعد از وجود دليل اسميّت علّت بنا كه آن افتقار است در مفردات به هم رسيده آنها مبنى گشتند ، نظر به آنكه افتقار از خواصّ حروف است وچون تثنيه وجمع از خواصّ اسم است ودر فعل وحرف به هم نمىرسد وأصل در أسماء اعراب است ، تعارض به هم رسيد در خاصّهء حرف وخاصّهء اسم ، وترجيح ندادند اعراب را تا لازم نيايد مزيّت فرع - كه تثنيه وجمع است - بر أصل كه مفرد است ، زيرا كه : اعراب اشرف است از بناء ، وترجيح
هامش
( 1 ) در مظانّش نيافتيم .
( 2 ) قاموس المحيط : 3 / 344 .
( 3 ) نهايهء ابن أثير : 1 / 107 .
( 4 ) بحار الأنوار : 57 / 208 حديث 8 و 9 ، تفسير قمّى : 2 / 268 ، قرب الإسناد : 375 حديث 1330 .