خلاصه معنى آن است كه : حضرت به معاوية نوشت كه : « تو را مغرور ساخته است عزّت دو روزهء دنيا ، پس گرديد منتهاى فايدهء اين غرور ذلّت تو ، پس بترس از بديهاى فعل خود ، كه شايد راهى به هدايت يأبى » .
ومعاوية در جواب نوشت كه : رتبهء من بالا رفت بقدر جوشيدن ديگ من ، يعنى به جهت انعام به مردم .
وهرگاه عبارات مذكوره را بدون نقطه واعراب نويسند شبيه به لغز مىشود .
سؤال ثز [ 507 ] :
گويند كه : شيخ محى الدين عربى گفت : إذا دخل السين في الشين ظهر قبر محى الدين ، چه معنى دارد ؟
جواب :
اگر راست باشد اشاره خواهد بود به آنكه چون سلطان سليم رومى داخل شام شد از قبر أو تجسس كرد وپيدا ساخت « 1 » ، واللّه العالم .
سؤال ثح [ 508 ] :
چه مراد است از ابدال كه در أدعيه واخبار وارد است « 2 » ؟
جواب :
گويند ابدال جمع بدل است بفتح موحّده ودال ، يا بضمّ موحّده وفتح دال ، يا بكسر اوّلى وسكون ثانيه ، وبه هر تقدير مراد از آنها جمعى از صلحاءاند كه دنيا از ايشان خالى نخواهد شد . وچون يكى از ايشان بميرد حق تعالى بجاى أو ديگرى را قرار دهد وعلامت آنها اين است كه از براي آنها فرزندى به هم نرسد .
وكرمانى در « شرح صحيح بخارى » ، در باب ما يقول عند الخلاء از كتاب وضوء گفته كه : حماد بن سلمة بن دينار شمرده مىشد از جملهء ابدال كه هفتاد زن گرفت وفرزند به هم نرسانيد « 3 » .
هامش
( 1 ) خزائن نراقى : 124 .
( 2 ) مصباح المتهجد : 809 ، بحار الأنوار : 13 / 402 .
( 3 ) لاحظ ! ارشاد الساري : 1 / 233 ، تهذيب الكمال : 7 / 264 ، تهذيب التهذيب : 3 / 13 .