سؤال ثج [ 503 ] :
زيد عبده ولد جاريته زوجها أخته عمّها داره سقفها خشبة ساج ، چه تركيب است ؟
جواب :
زيد مبتدأ وجميع ما بعدش خبر است ، وهمچنين عبده مبتداى ثاني است وتمام ما بعدش خبر اوست ، وهمچنين تا آخر كه مجموع ده مبتدأ وده خبر مىشود ، وهر ضميري كه در جملهء لاحق است راجع به مبتداى سابق است ، چنانكه مقتضاى اخبار به جمله است ، ومعنى آن اين است كه : زيد چوب سقف خانهء عمّ خواهر شوهر كنيز پسر بندهء أو ؛ ساج است .
سؤال ثد [ 504 ] :
شاه رسيد - عربى - چه تركيب است ؟
جواب :
شايد لغز باشد و « شاة » كه در لغت عرب به معنى گوسفند است منادى باشد به حذف حرف ندا ، و « ر » امر باشد از « ترى » و « سيد » به معنى گرگ باشد « 1 » ، وشايد وقف در « سيد » بر سكون بنابر لغت ربيعه باشد چنانكه در شعر ابن مالك است :
ووضعوا لبعض الأجناس علم * [ كعلم الاشخاص لفظا وهو عم « 2 » ]
وبعضي از فضلاء رساله نوشتهاند در ضبط أسامي وكناى گرگ ، از كلام فاضل لغوى حسن بن محمد بن حسن صنعاني قرشي عدوى عمرى حنفي - كه مشهور است به صنعاني - أسامي آن را به يك صد ويازده « 3 » رسانيده وكنا را به هيجده ، واين از جملهء وسعت لغت عرب است كه خير اللغات است .
سؤال ثه [ 505 ] :
محمّد بن جرير طبري كه در كتب از أو نقل مىكنند كيست ؟
جواب :
آن دو نفر است ، يكى محمد بن جرير بن غالب طبري است كه
هامش
( 1 ) تاج العروس : 8 / 230 .
( 2 ) بهجة المرضية ( سيوطى ) : 57 .
( 3 ) ب : پانزده .