وامّا غير از نماز وواجبات غسل از ساير أمور متعلقه به تجهيز ميّت مثل ازالهء نجاست وكفن كردن ودفن نمودن ، پس موافق مشهور نيز حرام است أخذ اجرت بر آنها وحكم به تحريم اشكال دارد ، مگر آنكه إجماعي باشد ، لكن بر تقدير حرمت ضررى به صحّت آنها ندارد هرگاه صحيح به عمل آمده باشد وأخذ اجرت بر خصوص مستحبّات مثل تليين « 1 » أصابع وشستن ترقوه صدر ومستحبّات كفن مثل عمامه ورانپيچ وپستان بند وقبر را زيادة بر قدر واجب كندن - مثلا - ضررى ندارد ، واللّه العالم .
سؤال شعط [ 379 ] :
هرگاه ميّتى را بدون غسل وكفن ونماز دفن كرده باشند ، يا بعد از دفن معلوم شود كه بر دست راست رو به قبله دفن نشده است چه بايد كرد ؟
جواب :
نماز را بر سر قبرش مىكنند بالإجماع ، وهرگاه ظنّ غالب به هم رسد كه از هم پاشيده ، يا به حركت دادن از هم خواهد پاشيد حركت ندهند وبر حال خود گذارند ، وإلا در جواز نبش قبر از براي تدارك آنها خلاف است ومشهور جواز است وخالى از قوّت نيست به شرطي كه با امكان فعل ترك آنها شده باشد از روى عمد يا سهو ، وامّا در صورت سقوط تكليف قبل از دفن پس أظهر عدم جواز است ، واللّه العالم .
سؤال شف [ 380 ] :
مىگويند : كساني كه در عالم أرواح با هم آشنا بودهاند در اين عالم نيز آشنا مىباشند وكساني كه در آن عالم از هم متنفّر « 2 » بودهاند در اين عالم نيز متنفّر 3 خواهند بود وحال آنكه مىبينيم جمعى را كه گاهى با هم صحبت مىدارند وگاهى از هم متنفّرند 4 ؟
هامش
( 1 ) يعنى نرم كردن ، نرم گردانيدن .
( 2 ) و 3 الف : متفرّق .
( 3 ) 4 الف : متفرّقند .