يك ساعت كه معلوم نشد تقدم موت أحدهما ، پس ارث از همديگر نبردند « 1 » ، وبعضي از متأخّرين در اين صورت احتمال قرعه داده « 2 » - وآن ضعيف است .
امّا هرگاه اشتباه مذكور به سبب غرق يا هدم باشد ؛ بالاجماع ارث از همديگر مىبرند « 3 » به دو شرط :
اوّل آنكه : همگى يا بعضي از ايشان مال داشته باشند ، زيرا كه اگر هيچكدام مال نداشته باشند ، ارث ايشان معنى ندارد .
دويم آنكه : بر فرض تأخّر موت ؛ هر يك ارث از ديگرى تواند برد ، پس اگر مثلا دو برادر باشند وهر يك فرزند داشته باشند ، ارثش به فرزند مىرسد نه به برادر ، وهمچنين اگر يكى از آنها فرزند دارد وديگرى ندارد ارث بىفرزند به برادرش نمىرسد ، هرچند كه أقرب از أو نداشته باشد ، بلكه به وارث ديگرش مىرسد ، هرچند كه مثل معتق يا ضامن جريره يا امام عليه السّلام باشد ، وزوجين از همديگر ارث مىبرند هرچند كه وارث ديگر داشته باشند .
وكيفيت تقسيم ارث غرقى ومهدوم عليهم آن است كه : موت يكى از آنها را فرض كنند وتركهء أو را به احياء وامواتى كه با أو مردهاند تقسيم نمايند وحصّهء احياء را به احياء دهند ، وحصّهء أموات را به وارث زندهء خودشان دهند نه به ميّت ديگر كه با أو غرق شده يا چيزى بر أو فرود آمده ، بعد از آن موت ديگرى را فرض نمايند وتركهء أو را بر احياء وأموات به نحو سابق تقسيم كنند ، وهمچنين هرگاه زيادة بر دو نفر باشند ، تا آنكه تمام أموال آن مردهگان به أحيا برسد .
مثلا : خانهاى بر سر زنى وشوهرى وپسرى از ايشان فرود آمده ووارث زنده أقرب از پدر زن وبرادر شوهر ندارند وهر يك از زوجين از خود مالي
هامش
( 1 ) تهذيب الأحكام : 9 / 362 حديث 15 .
( 2 ) كفاية الأحكام : 307 .
( 3 ) مسالك الأفهام : 13 / 269 .