سؤال رفه [ 285 ] :
هرگاه كسى مدّتى در لباس يا مكان غصبى نماز كرده باشد نمازش چه صورت دارد ؟
جواب :
هرگاه در وقت نماز يا قبل از آن عالم بوده است كه آن مغصوب است ونماز در مغصوب باطل است ؛ نمازش صحيح نيست وقضا دارد والّا صحيح است ، ودر هر دو صورت بر أو لازم است كه صاحبش را راضى كند ، واگر راضى نشود مشغول الذمّة بر زيادة بر أجرة المثل آن نمىباشد وآن قدر را بايد بدهد وتوبه كند .
سؤال رفو [ 286 ] :
هرگاه كسى از ملّاى غير مجتهد مسأله پرسد در صورتي كه وصول به خدمت مجتهد يا واسطهء عادله متعذّر باشد ، پس آن ملّا در جواب گويد كه : صورت مسأله در فلان كتاب اين است ؛ مجيب آثم است يا نه ؟
وهرگاه آثم باشد در مسائل محتاج إليها چه كار كند ، راه نجاتي دارد يا نه ؟
جواب :
موافق فتواى فقهاء فحول ومطابق ادلّهء محرّره در كتب استدلال وأصول كتب آن است كه : هر مكلّفى در زمان غيبت امام عليه السّلام در مسائل فروع دين بايد يا مجتهد باشد يا مقلّد مجتهد زنده جامع الشرائط ، والّا عباداتش باطل است ، هرچند كه اتّفاقا موافق با رأى مجتهد جامع الشرائط شده باشد ، وهرگاه مقلّدى از مجتهد حىّ - بىواسطه يا به واسطهء عادله - اخذ نموده ؛ به آن مسأله عمل مىتواند كرد تا آنكه معلومش شود كه رأى آن مجتهد برگشته ، يا آنكه خودش وفات يافته است كه ديگر عمل به آن نمىتواند كرد ، وبايد باز سعى كند كه خود را به مجتهد حىّ ديگر برساند ودر ايّام سعى عمل به احتياط كند مهما أمكن ، ودر أوقات سعى هرگاه از ملّاى مذكور سؤال نمايد از براي استعلام مراتب احتياط ؛ ضرر ندارد بلكه واجب است ، وآن ملّا هرگاه درست فهميده باشد جواب دهد به اين نحو كه : در فلان كتاب چنين ديدهام وفهميدهام ، وبايد كه خلافات را نقل كند ومراتب احتياط را بگيرد ، زيرا كه فتواى مجتهد مرده