سفيد « 1 » ، يا اشرفى ، يا گوسفند ، يا گاو ، يا شتر ، يا برد يمنى است ، در تعيين يك كدام از اينها اختيار با قاتل است ، يا ورثهء مقتول ؟
جواب :
هرگاه ديت قتل عمد باشد ؛ ووارث اختيار قصاص داشته ؛ وقاتل موجود وحاضر باشد ، تعيين جنس ومقدار آن موقوف بر تراضى طرفين است ، وهر قدر را كه قاتل با ورثهء مقتول به آن راضى شوند ، ديت همان است ، خواه كمتر از ديت شرعي باشد يا بيشتر ، واز جنس ديت باشد ، يا غير آن مانند : باغ وخانه ، وامّا در قتل غير عمد ويا قتل عمد در غير صورت مذكوره ؛ اختيار در تعيين جنس ومقدار با دهندهء ديت است ، خواه قاتل باشد يا عاقله يا غير ايشان ، واقلّ ديت در اين أزمنة وأوقات ، هفتاد تومان پول حويزه است كه هر تومانى يك صد عدد حويزه باشد وهر حويزه چهار دانك ونيم نقره مسكوك است ، واللّه العالم .
سؤال قع [ 170 ] :
هرگاه ملكي مجهول المالك باشد وشخصي مدّعى شود كه آن از من است وبه عنوان ارث بايد كه از فلان به من برسد ، ومعارضي از براي ادّعاى أو نيست سواي يك نفر كه ادّعاى وقفيّت آن ملك مىكند ، ومعلوم أو هم نيست كه وقف عام است يا خاص ، وكه وقف نموده ، ووجه اجارهء آن را مدّعى وقف به مصرف تعمير ملك موقوف مىرساند ، آيا آن را به تصرّف مدّعى ملكيّت بايد داد يا نه ؟
جواب :
هرگاه ملك در تصرّف كسى نباشد ، به ظاهر شرع مال مدّعى است ، مگر آنكه كذبش ثابت شود « 2 » ، واگر در تصرّف كسى است كه ادّعاى وقفيّت آن ونظارتش از براي خود مىنمايد ؛ بايد مدّعى اثبات مدّعاى خود با غصبيت يد متصرّفه نمايد وآن را متصرّف گردد .
هامش
( 1 ) يعنى : درهم .
( 2 ) ج ، د ، ه : باشد .